Hoe een poppodium verduurzaamt

OUT OF THE BLOG
Duurzaamheid
Arlette de Jong en Edwin Loman
Facilitair van poppodium De Helling & Hoofd Techniek
29 april 2022

Ook de wereld van de popmuziek is snel aan het verduurzamen. Niet alleen de festivals maar ook de theaters en de podia. Arlette de Jong en Edwin Loman van het Utrechtse podium De Helling over witte coatings, PCM-panelen, gasloos en de specifieke eisen en wensen van een poppodium.

Op het voormalige Utrechtse industrieterrein Rotsoord, op loopafstand van de binnenstad, bevindt zich poppodium De Helling. De organisatie heeft de afgelopen twee jaar fors ingezet op verduurzaming. Met onder meer 152 zonnepanelen, een geavanceerd klimaatsysteem en PCM-platen. Directeur Arlette de Jong en Hoofd Techniek & Facilitair Edwin Loman waren nauw bij het proces betrokken. Arlette: “Een poppodium werkt anders dan veel andere bedrijven, dat moet je wel goed uitleggen.”

Gloeilampen vervangen

De Helling begon meer dan tien jaar geleden de eigen voetafdruk stapje voor stapje te verkleinen. Edwin, al ruim twee decennia werkzaam voor het poppodium, koos daarbij voor een pragmatische aanpak. “Licht is bij ons een grote stroomvreter en dus ook een grote kostenpost,” zegt hij. “Vanaf 2009 vervangen we elke gloeilamp of tl-buis die kapot gaat door een LED. Inmiddels is zo’n negentig procent van de lampen vervangen.”

Intrinsieke motivatie

Bij De Helling is er een sterke intrinsieke motivatie om te verduurzamen, vertelt Arlette. “Als poppodium moeten we net als ieder ander in Nederland verantwoordelijkheid nemen om de aarde leefbaar te houden voor onze kinderen. We hebben maar één aarde. En we zitten op een vijf-over-twaalfmoment. De vraag is niet wat we willen, we moeten aan de slag. Als poppodium hebben we daar een belangrijke rol in.”

Green Stages

De Helling staat met die opvatting niet alleen. De branche van theaters, podia, festivals en evenementen maakte de afgelopen jaren een forse inhaalslag op het gebied van duurzaamheid. In 2019 sloot De Helling zich aan bij het Convenant Green Stages. Arlette: “Samen met een groot aantal theaters, festivals en andere podia leggen we onszelf ambitieuze doelstellingen op. En binnenkort gaan we met andere podia in onze regio om de tafel zitten om kennis uit te wisselen.”

Nulmeting

In 2020 deed het bureau van Green Stages een nulmeting bij De Helling. Het podium bleek op sommige punten al behoorlijk te scoren. “Bijvoorbeeld met afval verminderen en voedselverspilling tegengaan,” zegt Edwin. “Maar we bleken ook nog flinke stappen te kunnen zetten, bijvoorbeeld op het gebied van energie.”

Prioriteitenlijst

Een belangrijke impuls kwam van de gemeente. Arlette: “De gemeente is eigenaar van ons pand en heeft ambitieuze klimaatdoelen. De Vastgoedorganisatie Utrecht plaatste ons op hun prioriteitenlijst als beoogd ‘Energieneutraal Poppodium’.” Het leidde uiteindelijk tot de twee grootste maatregelen die bij De Helling zijn gerealiseerd: zonnepanelen en een nieuwe luchtbehandelingsinstallatie.

Zonnepanelen

Sinds 2020 liggen er 152 zonnepanelen op het platte dak van De Helling. In 2021 al goed voor 29.000 kg vermeden CO2-uitstoot, te vergelijken met het planten van 891 bomen. Op de bestaande dakbedekking werd bovendien een 10 cm dikke isolatielaag aangebracht, voorzien van een speciale witte coating. Edwin: “Zonder die witte coating zou het dak ’s zomers 60 graden Celsius kunnen worden, nu maar 35 graden. Door die lagere temperatuur werken de panelen beter én hoeven we binnen minder te koelen. Dubbele winst.” 

Klimaatsysteem

De grootste ingreep was het vervangen van de oude luchtbehandelingsinstallatie door een nieuw, intelligent klimaatsysteem dat onder meer gebruikmaakt van restenergie. Voor een poppodium cruciaal vanwege de sterk fluctuerende bezoekersaantallen en -activiteiten. Arlette: “De koeling en luchtverversing in de zaal moeten natuurlijk harder werken als driehonderd mensen bij een DJ uit hun dak gaan dan bij een singer-songwriter voor een zittend publiek.”

Tijdsinstellingen

Vooraf vond er uitgebreid overleg plaats tussen De Helling als gebruiker van het pand en de klimaatadviseurs: waar zijn winstkansen te vinden, en hoe is het verbruik van De Helling over de dag verdeeld? Edwin: “We bleken twee tijdsinstellingen nodig te hebben, een voor onze kantoorruimte en een voor de rest van het gebouw. De meeste energie wordt hier tenslotte ’s avonds en ‘s nachts gebruikt, niet overdag. Die combinatie was voor de adviseurs ongebruikelijk.”

Geluidsisolatie

De nieuwe installatie werkt met veel grotere buizen dan de oude, vertelt Arlette. Dus er moest flink worden geboord om die door de muren te krijgen. “Het was hier echt een puinbak, dat geloof je niet. Maar belangrijker was dat er speciale geluidsisolatieadviseurs nodig waren om te bedenken hoe de muren ook na die ingreep voldoende geluidwerend zouden zijn. Gelukkig vonden ze uiteindelijk een werkende oplossing.”

Van het gas af

De temperatuur in het pand wordt voor een groot deel gereguleerd door PCM-platen in het systeemplafond. De PCM-platen slaan warmte op voor later gebruik en zorgen voor een constante temperatuur in de ruimte eronder. “Samen met de warmtepomp zorgen ze ervoor dat we afgelopen juli helemaal van het gas af konden,” zegt Edwin. “Dat voelt heel erg goed.”

Bewustwording

Maar het belangrijkste effect van al deze maatregelen zit misschien wel tussen de oren, vertellen beiden. “Of het nu gaat om minder afval of meer groen of van het gas afgaan, bij elk stapje merk ik dat er meer bewustwording ontstaat,” zegt Arlette. En Edwin voegt daaraan toe: “Ik hoor mezelf tegenwoordig vaak tegen de productiejongens roepen: ‘Deur dicht!’ Kennelijk ga je er vanzelf meer op letten. En zo moet het ook.”

foto Arlette de Jong: Juri Hiensch