Fast peak shaving is faster dan de energiewet

BLOG
Innovatie
Duurzaamheid
Jos Theuns
Oprichter ATEPS
19 mei 2021
Jeroen van Hapert
Algemeen Directeur ATEPS
19 mei 2021

“We drinken een kopje koffie in Den Haag, vertellen ons verhaal en zes maanden later doen we dat opnieuw.” Jos Theuns, oprichter van ATEPS, vertelt het lachend, maar het is natuurlijk om te huilen. De energietransitie kan pas versnellen als nieuwe wetgeving sneller tot stand komt. “Wat er achter je stopcontact gebeurt, dat zie je niet, maar dat piept en kraakt”, vult CEO Jeroen van Hapert aan. 

Jos, een echte hoog-vermogen-sterkstroomman, belandt zo’n 25 jaar geleden bij toeval in de batterijen. Hij werkt aan kleine projecten in shoppingmalls en theaters, maar ook aan grote projecten, zoals aan de noodstroomvoorziening voor de metro in Hong Kong. Containerkranen in een haven van Rusland, waarbij de netaansluiting te klein was om het benodigde vermogen te leveren, planten het zaadje voor ATEPS. Jos: “Daar hebben we een soort van hybride van gemaakt. Daar hebben we batterijen bij gezet en met dat concept ben ik ATEPS gestart.” Jos geeft in 2014 al het antwoord op een simpele optelsom. De vraag naar hernieuwbare energie, het Parijsakkoord dat in de lucht hangt en netwerken die dan al problemen ervaren. “Typisch het domein van de batterij”, zegt hij nuchter.  

Jeroen is pas recent aangeschoven. Met een achtergrond in de zonnepanelen zag hij groeipotentie in opslag. De combinatie én duurzaam én een goed businessmodel waren voor hem reden genoeg om aan te sluiten bij ATEPS. 

Peak shaving

Het concept van ATEPS: (lithium)batterijsystemen voor fast peak shaving. Jeroen heeft hier een beeldende uitleg bij. “Ik vergelijk het altijd met de stortbak van een toilet. Het normale elektriciteitsnet is een dunne kabel, je zet een stortbak neer – onze batterij – die druppelt vol en als er dan een elektrische auto geladen moet worden – het equivalent van doortrekken –, dan moet je in één keer die auto laden.” 

Containerbatterij

Aan welke toepassingen je zoal kunt denken? Jeroen: “Aan de ene kant heb je de home-storage, maar er zijn ook grotere systemen. Mag ik eigenlijk al over Alkmaar vertellen?” Terwijl Jos goedkeurend knikt, steekt Jeroen van wal: “Het gaat om een tender voor stadion De Meent in Alkmaar. Een ijsbaan waar veel zonnepanelen op het dak liggen. Die ijsmachines vreten stroom. Heel nuttig als je daar een buffer kunt neerleggen om zoveel mogelijk gebruik te maken van je eigen opgewekte energie.” We praten hier dan ook niet over een kleine batterij, we hebben het over het formaat van een container. Een modulaire container welteverstaan. Wil je hier gebruik van maken, dan heb je een flinke achtertuin nodig. 

Technisch probleem

“We zetten de kleinere systemen in als er een technisch probleem is”, vertelt Jos. “Ik geef je een voorbeeld. In de binnenstad van Amsterdam hebben we een klant zitten die een kantoorpand heeft gerenoveerd. Hij wil in de parkeergarage die hij onder zijn pand heeft laten bouwen een paar elektrische auto’s laden. De netbeheerder zegt: leuk en aardig, maar meer dan een 125 ampère-aansluiting krijg je niet. Nu hebben ze in de kelder een paar buffers van ons erbij gezet die als het ware voldruppelen en als er een auto aankomt, kun je die auto toch snel laden.”  

Zo’n zelfde voorbeeld, maar dan een tikje groter: “Al die blokkendozen die we bouwen voor logistieke bedrijven. Daar scheuren 26 vorkheftrucks rond die allemaal tegelijkertijd in de pauze op moeten laden. Maar als je dat wilt, dan gaan alle lampjes uit. Ook daar hebben we een oplossing voor, om dan op een kleine aansluiting veel vorkheftrucks te laden.” 

Vraag en aanbod

“Je hebt een markt van vraag en aanbod”, legt Jos uit. “Tekorten op de markt drijven de prijs op.” Door gebruik te maken van bovenstaande toepassingen, breng je balans en rust op het energienet. Door de batterijen kan er veel opgenomen worden én veel worden afgestaan. En dan worden de heren achter het beeldscherm onrustig. “Pak jij de lader even? We hebben nog 10% batterij …” 

Energiebeurs

Samenvattend: de verbruikerskant kent een piek in vraag en iemand met een grote achtertuin kent een piek in aanbod. Met de toepassingen van ATEPS valt geld te verdienen, niet omdat je het direct aanbiedt bij de netbeheerder, maar omdat het aangeboden wordt op de beurs. Jos: “Je biedt iets aan op de Amsterdamse Power Exchange. Kom je je belofte niet na, dan gaat de beurs de markt op. Je moet wel een vergunning hebben om in energie te mogen handelen en dat kost een paar centen. Je betaalt een forse borg. Er zijn in Nederland een aantal bedrijven die die vergunning hebben. Die kunnen zeggen: Ik heb zoveel megawatt ter beschikking, want al die windmolens die door projectontwikkelaars ontwikkeld worden, worden heel vaak niet door die projectontwikkelaars zelf aangeboden, dat laten ze aan gespecialiseerde bedrijven over.” “Dat regelt de aggregator, in goed Nederlands: de verzamelaar”, vult Jeroen aan. “Vroeger had je een gascentrale die meer of minder moest verstoken, dat is nu meer versnipperd, daarom zit er een aggregator tussen.” 

Rijk worden van de zon, het kan. En dan blijkt er ook nog eens een belastingvoordeel in te zitten. Je kunt namelijk gebruik maken van een versnelde afschrijving door je milieuvriendelijke investering. 

Buurtbatterij

Met je energie de beurs op is voor grote partijen te doen, maar voor jou en je buurman niet haalbaar. Wellicht op wijkniveau met een buurtbatterij, hoe groter hoe voordeliger. “Dan kan de wijk meedelen als je gaat handelen”, zegt Jos. ATEPS heeft wel eens een proef gedraaid, de netbeheerder heeft toen ontheffing gevraagd voor het verzamelen van data. Wat is het effect op de wijk? “We hopen dat de voorstellen die er nu liggen voor de elektriciteitswet hier meer ruimte voor bieden.” 

Kabelverzwaring

Maar waar ATEPS kiest voor batterijen, kiest politiek Den Haag voor kabelverzwaring. Onzin, vinden de mannen. Zonde van de tijd en het geld. Waarbij factor tijd de bedrijven die vooruit willen de das om kan doen. Nog een voorbeeld van Jos: “Er is een bedrijf in kunststofverwerking, dat een interessante opdracht krijgt en daarvoor een extruder koopt. Als het aansluitteam komt, blijkt de elektrische aansluiting niet voldoende. Na een belletje naar de netbeheerder hoort meneer dat hij over 18 maanden aan de beurt is.” Dit is waar het pijn gaat doen, want meneer steekt zich in de schulden voor een nieuwe machine en kan nog een boete krijgen ook omdat hij niet levert. 

Energieslurpende sluiperd

Jeroen: “Waar wij [de kleine gebruikers] pas gaan zien dat het niet goed gaat met het net, is als je na een zonnige dag thuiskomt en ziet dat je omvormer gestopt is. Voor mensen die een aansluitverzwaring aanvragen, is het nu al zichtbaar.” Jos: “Het is ook een sluiperd, want neem een verzekeringsbureau: als er twee mensen elektrisch rijden, merkt niemand dat, maar dat kan met nummer drie zomaar ineens over zijn. En dat exploreert ook naar een woonwijk. Tot de jaren 80 is er gebouwd voor gemiddeld gebruik, maar we gebruiken nu bovengemiddeld. Dus het is een kwestie van tijd voordat hele wijken gaan uitvallen.” 

Wel plek, geen ruimte

Private investeerders bouwen windparken en zonneparken op plekken waar er ruimte is, maar daar is niet de capaciteit om het op te vangen. Het net kan dat helemaal niet aan. Daar zijn de kabels dun gezaaid, zo gezegd. Politiek Den Haag rent achter de feiten aan en de netbeheerder komt mensen tekort. 

Batterijen

En ja, er is een oplossing in de vorm van batterijen. Dit kan ook een tijdelijke oplossing zijn, totdat kabels gelegd kunnen worden. Technisch is namelijk alles mogelijk, maar juridisch lopen we tegen onze grenzen aan, leggen de heren van ATEPS uit. “De wetgeving moet anders, de dubbele belasting moet eraf.” Beleidsmakers luisteren naar het verhaal van onder meer ATEPS, zien dit ook zo en brieven dit dan weer door aan de staatssecretaris. Dit is namelijk dé manier om de investeringsdrempel te verlagen. Maar de staatssecretaris laat de drempel vooralsnog liggen. Eerst door Covid-19 en nu wordt er gewacht op advies vanuit Brussel. 

Brussel

Hoezo Brussel denk je misschien? Dat denken de heren van ATEPS ook. De markt is zeer complex en ook zeer lokaal. De Nederlandse markt is niet te vergelijken met de Duitse of met de Belgische. Het is dan ook verwonderlijk dat we voor de dubbele belasting wijzen naar Brussel, het gaat immers om een nationale zaak. De transitie wordt zo steeds weer op de handrem gezet. 

B.V. Nederland

De concurrentiepositie van ATEPS wordt niet beter of slechter wanneer Den Haag vandaag, morgen of volgend jaar met de nieuwe wet komt. Jeroen: “ATEPS heeft een enorme voorsprong, alle pijnpunten zijn al doorlopen.” Misschien worden zij zelfs wel blijer van het samenwerken met de voorlopers van vandaag en niet met de massa van morgen. Maar voor de transitie is het niet handig. Jos zegt de nieuwe wet nog niet tot op de letter te kennen, maar hij kan wel het volgende concluderen: “Het is een aansluitwet, geen inhaalwet. Zoals gezegd, voor ons maakt het niet uit, maar voor B.V. Nederland wel.”