Erfdelen voor meer leven op het platteland

Duurzaamheid
Innovatie
Pieter Parmentier
Initiatiefnemer Erfdelen
08 april 2022

Een verlaten boerenerf is een kans om het platteland leefbaar te houden én de woningnood aan te pakken. Het vernieuwende concept Erfdelen van ‘duurzame durfdoener’ Pieter Parmentier staat volop in de belangstelling, maar het gaat niet vanzelf. “Gemeenten moeten nog wennen aan burgers met wooninitiatieven.”

Ongeveer vijf jaar geleden zat Pieter Parmentier (70) samen met zijn echtgenote en een bevriend echtpaar aan de keukentafel toen het gesprek op hun woonwensen voor de volgende levensfase kwam. De ideeën van de twee echtparen bleken sterk overeen te komen: sociaal, kleinschalig, duurzaam en levensfasebestendig wonen op het platteland. Pieter: “Een van ons zei: ‘Zou een verlaten boerenerf niet een geschikte plek zijn om dat te realiseren?’ Dat keukentafelgesprek was de kiem van Erfdelen.”

Als ‘duurzame durfdoener’ is Pieter geenszins met pensioen. Waarom ook? Hij is iemand die gewoon graag iets nieuws onderneemt, die niet bang is om iets te organiseren en ermee de boer op te gaan. Bovenal wil hij graag iets doen om de planeet leefbaar te houden voor zijn vier kleindochters. Erfdelen is zijn grootste project, daarnaast is hij actief in diverse duurzame initiatieven rond zijn woonplaats Diepenveen (Ov.). 

image1-1

Lege erven

Na het eerste gesprek aan de keukentafel volgde de fase van onderzoeken en plannen uitwerken, vertelt Pieter. “Elke dag stoppen er in Nederland vijf agrarische bedrijven. In Brabant houdt een derde er de komende drie jaar mee op. Voor de landbouwgrond wordt meestal snel een koper gevonden. Voor het erf niet: een mooie kans om bij de boerderij en de stallen enkele kleine woningen te bouwen. De bestaande gebouwen bieden ook plek voor gezamenlijke activiteiten, zoals samen eten, muziek maken, een werkplaats inrichten.”

Leefbaarheid en doorstroming

Erfdelen heeft verschillende voordelen, stelt Pieter. In de eerste plaats natuurlijk voor boeren die hun bedrijf beëindigen en voor mensen die een woning zoeken. “Erfdelen is geschikt voor mensen die kleiner willen wonen, meestal 50-plussers, maar ook voor (lokale) starters. En ik merk dat er groeiende interesse is vanuit de Randstad.” Maar ook de woningmarkt en de plattelandssamenleving als geheel profiteren. “Omdat er vijf huishoudens komen op de plek van één, ga je de krimp op het platteland tegen en versterk je de leefbaarheid. Bovendien draagt het concept bij aan de doorstroming op de woningmarkt.”  

Communicatie

Bij het uitdragen van het Erfdelen-concept komt Pieters werkervaring goed van pas. Opgeleid als geograaf begon hij zijn loopbaan bij de gemeente Rotterdam, waar hij onder meer aan de basis stond van de lokale Ondernemersprijs. Midden jaren 80 ging hij aan de slag als Hoofd Marketing & Communicatie bij de Tauw-groep en daarna als zelfstandig consultant en interimmer bij verschillende bedrijven. “Altijd iets met communicatie dus. En campagne voeren doe ik al vanaf mijn studententijd.”

Regiocoördinatoren

Vanaf het moment dat Pieter zijn website lanceerde, stroomden de reacties uit het hele land binnen. Er was duidelijk een ader aangeboord. De LinkedIn-pagina van Erfdelen heeft inmiddels 9000 contacten, de nieuwsbrief gaat naar ruim 1700 huishoudens en groepen. “Elke nieuwe abonnee vult een vragenlijst in met zijn of haar woonwensen. Op basis daarvan zijn per regio groepen gevormd die op zoek gaan naar geschikte boerenerven. In Limburg, Noord-Holland, de Achterhoek, Noord-Nederland en hier vlakbij in Salland zijn al regiocoördinatoren met groepen bezig om tot realisatie te komen.”
erfdelen

Professionele interesse

Bijna wekelijks zijn er gesprekken met geïnteresseerde professionele partijen: ontwikkelaars, architecten en aannemers, maar ook bij juristen, rentmeesters en specialisten in duurzaam bouwen, vertelt Pieter. Onlangs werd hij geïnterviewd voor het landelijke magazine van Rabobank, met 1,2 miljoen lezers. “Al doende is er een breed netwerk van deskundigen ontstaan die zich betrokken voelen bij het concept en die kunnen helpen bij de realisatie.”

Obstakels

Bij al het enthousiasme rondom Erfdelen ontmoet Pieter ook obstakels op weg naar realisatie. Eén daarvan: er is geen lijst van boerenerven die in de nabije toekomst vrijkomen. Dus is hij samen met de Rabobank aan de slag gegaan om een marktplaats voor erven op te zetten waar vraag en aanbod bij elkaar komt. Een ander obstakel: de benodigde groepsfinanciering voor CPO-projecten is niet bij elke bank mogelijk. “Vooralsnog hebben alleen de Rabo en Triodos dit opgepakt,” zegt hij.

“Te veel beleid”

De grootste obstakels bevinden zich in zijn ogen aan de kant van de overheid. “Tijdens lezingen en overleggen met gemeenteambtenaren en -bestuurders merk ik dat men nog erg moet wennen aan een initiatief als dit. Ik snap dat er nu een grote werkdruk is bij gemeentes, maar het probleem zit vooral in de organisatiecultuur. Er is te veel beleid.”

De overheid is doorgaans nog niet ingesteld op wooninitiatieven van burgers, stelt hij. “Gemeentes zijn gewend om in de fysieke ruimte zelf het initiatief te hebben. Bij Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is de richting omgekeerd. Net als bij voedselbossen of concepten als Herenboeren. Dat voelt onwennig, en dan ontstaat wel de neiging om allerlei bezwaren te zien en terug te vallen op de regels.” 

Precedentwerking

Een paar voorbeelden. “Een gemeente vreesde verkeersoverlast door de extra bewoning op een erf. Terwijl de toename beperkt is, zeker als je deelmobiliteit inzet. In sommige gemeenten is er een beperkende ‘rode cirkel’ waarbuiten je helemaal niet mag bouwen. Het woord ‘precedentwerking’ valt vaak. Eén keer zei iemand de ‘verstening’ van het platteland te vrezen, terwijl daar wel megastallen stonden. Ik merk dat men er überhaupt aan moet wennen dat mensen in het buitengebied willen wonen.”

Trots

Desondanks krijgt Erfdelen steeds meer handen en voeten. Het project waar Pieter met anderen aan werkte, is helaas afgeketst, maar eind dit jaar wordt in Lettele in Overijssel het eerste Erfdelen-project opgeleverd. Acht woningen die tezamen tussen de tien en twintig mensen huisvesten. Pieter kijkt met spanning uit naar dat moment. Over één ding kan hij al heel tevreden zijn: “In het begin was in dit geval ook terughoudendheid. Nu is iedereen om. De wethouder vertelt er vol trots over. Heel mooi. Want als er één schaap over de dam is..."

logo