Duurzame stadsontwikkeling: “Wij denken dat het kan”

    Wout van der Heijden
    Oprichter van Kickstad

    Met een enorme drive vertelt hij over zijn visie op duurzame stadsontwikkeling. Volgens Wout van der Heijden, oprichter van Kickstad, is met de juiste mindset alles mogelijk. Denken als een start-up en klein beginnen is zijn advies, dan is denken in mogelijkheden zelfs voor de lange-termijndenkers en het vastgeroeste bouwgedachtegoed een optie.

    Aan het einde van zijn studie civiele techniek in Enschede krijgt hij naast een hoog cijfer de volgende woorden mee: “Ik heb nog nooit zo’n niet-technische ingenieur laten afstuderen.” Of het als een compliment bedoeld is, weet hij niet, maar zo voelt het wel aan. Want waar Wout techniek leuk vindt, is hij nog veel meer gecharmeerd van de menselijke kant. “Daarom werk ik ook niet bij een aannemer, maar in de advieswereld om overheid, markt en andere partijen samen te brengen.”


    Participatie

    Toen participatie nog geen begrip was, was Wout al gefascineerd door het principe om mensen op een goede manier te betrekken bij projecten. “Om het project beter te maken. The wisdom of the crowds, waarbij iedereen meer weet dan jij ooit als professional kunt weten.” En projecten beter maken doe je zijns inziens vooral door het ophalen van input en die te verwerken. Dat is iets anders dan weten dat je het beste plan hebt en daar draagvlak bij zoeken. “Ik ga ook uit van de goedheid van de mens, waarbij ik denk dat ze het belang van hun stad heel goed voorop kunnen zetten, naast dat ze een eigen belang hebben bij zo’n locatie.”


    Organiseer je eigen succes

    Het stellen van de juiste vragen en de juiste gesprekken aangaan, daardoor blijf je weg van eigen belang op oplossingsniveau en heb je het over de doelstellingen voor de bewuste plek. Wout: “Je moet in participatie je eigen succes organiseren door heel breed mensen te betrekken en niet alleen de usual suspects.”

    Hij legt uit dat participatie verschillende snelheden kent en met Kickstad zet hij ze allemaal in. Volgens hem is dat helemaal niet zo ingewikkeld. “Met alleen een informatieavond zoals pré-corona, bereik je maar een smal deel van de doelgroep, je mist zo 70%.”

    De snelheden op een rij:

    • Mensen die betrokken zijn bij het project, willen basisinformatie checken op de website en misschien een nieuwsbrief ontvangen. Misschien hebben ze een mening, maar die komt niet verder dan het eigen huishouden.
    • Dan volgt de groep die bereid is input te geven door een reactie achter te laten, een poll in te vullen of door iets te liken of te disliken. “Allemaal heel laagdrempelig op de eigen tijd en op de eigen plek.”
    • De informatieavond, online sessies, of een webinar met een paneldebat.

    “De groep wordt steeds kleiner.”

    • En tot slot is er dan nog de klankbordgroep, kopgroep of kennistafel die bij een grootschalige ontwikkeling diep betrokken wil zijn.

     5-min

    Gezondheid als thema

    Participatie staat voor sociaal duurzaam en transities staan voor technisch duurzaam. De energietransitie, transitie naar circulaire economie, mobiliteitstransitie, met misschien de toevoeging van gezondheid. “De daadwerkelijke impact moet blijken, maar corona zorgt voor een herwaardering van de openbare ruimte. Vergroening, hitte-stress en biodiversiteit stonden al in de schijnwerpers, maar daar komt het buiten kunnen zijn nu nog prominenter bij.” In coronatijd gingen veel meer mensen buiten sporten of een wandelingetje maken om er even uit te zijn. De openbare ruimte is van en voor iedereen.


    Huisvestingsbehoefte

    Maar covid-19 heeft ook invloed op woningbouw en kantoren. Zo sprak Wout laatst een projectontwikkelaar die aangaf geen appartementen meer te bouwen met slechts twee kamers, want er moet een plek zijn waar je je kunt afzonderen om te werken. “Corona leidt tot thuiswerken en dat wordt een structurele beweging en dat betekent iets voor je woningbouwtypologie.”

    De huisvestingsbehoefte van organisaties verandert naar meer of minder m2’s. Er worden structurele, andere manieren van werken gezocht. “Partijen zeggen kantoren – deels – op, krimpen in. Tegelijkertijd levert corona ook een tegenbeweging aan het nieuwe werken, waarbij de m2’s per persoon steeds minder geworden zijn. Mensen ervaren last van het dicht op elkaar werken en corona versterkt dat gevoel nog eens.”


    Duurzame stadsontwikkeling
    Volgens Wout bestaat duurzame stadsontwikkeling uit de volgende drie elementen:

    1. Het vak van gebiedsontwikkeling als basis.
    2. Participatie om de omgeving duurzaam te betrekken.
    3. Het omarmen van transities voor de technische verduurzaming.

    Dan gaat het dus over de ontwikkeling van de stad, met en voor mensen en toekomstvast door rekening te houden met alles wat nu speelt aan trends. “De grote uitdaging is: hoe breng je al deze elementen bij elkaar. Iedereen in de keten van de bouw- en vastgoedsector en overheid doet dit op zijn eigen manier.” Volgens Wout zijn er al veel gave initiatieven en staan we aan de vooravond van duurzame stadsontwikkeling. Zijn positieve kijk werkt aanstekelijk.

     Compliment overheid

    Tijd voor een shout-out richting overheid. “Zij verdienen echt een groot compliment. In de Omgevingswet krijgt participatie een prominente plek. Je maakt iedereen ervan bewust dat dit een kans is om projecten nog beter te maken. De overheid stuurt vrij effectief richting duurzame stadsontwikkeling. Voor de één kan het niet snel genoeg gaan en voor de ander gaat het veel te snel …” 

    Start-up

    “Je moet denken als een start-up”, luidt zijn advies. “Een idee pakken, kijken of het werkt, werkt het, dan ga je het meer doen, werkt het niet, stel je het bij, probeer je iets anders. Kleine stapjes …” En meteen geeft hij aan dat dat niet ingebakken zit in de bouwsector. Daarin wordt gedacht in lange termijn en masterplannen van 20 jaar. Daarom: in kleine stapjes.

     Publieke laadinfrastructuur

    Hij geeft een voorbeeld gebaseerd op de verbazing van de elektrische-autorijder, waaronder hijzelf, met betrekking tot de uitrol van laadpalen in de openbare ruimte. En in rap tempo tikt hij de gebieden aan die geraakt worden met dit vraagstuk. Ruimtelijke ordening, kwaliteit van openbare ruimte – lelijke palen voor je deur, inrichting en ordening – hoe vaak gaat de straat open? 

    “Samen met Generation Energy denken wij dat het beter, makkelijker en efficiënter kan. Daar gaan we ons op richtten in een snelle stap om daar eerst onderzoek naar te doen met een aantal partners en dan een aantal pilots te doen. Hoe kun je komen tot een betere advisering, met name initieel, aan gemeenten en netbeheerders over hoe je om zou kunnen gaan met publieke laadinfrastructuur? Wij kiezen een mini-onderdeel van een ingewikkeld probleem.”


    Stationsgebied Leiden

    Als interim-projectmanager is hij al lange tijd betrokken bij de gemeente Leiden om het stationsgebied aan te pakken. De gemeente heeft de ambitie er een groen en bruisend gebied van te maken voor ontmoeting en verbinding. Maar ja, hoe geef je dat nou handen en voeten? Wout: “Dan zijn wij op ons best. Dan mogen we daar mensen bij betrekken op al die verschillende snelheden. Dan mogen we dat op inhoud vertalen naar wat dat betekent voor de gebiedsvisie. Dan mogen we inbrengen dat je als start-up moet denken om ook ruimte te creëren voor tijdelijke initiatieven, voor place-making. Ruimte voor innovatie, misschien wel bewust regels wegmanagen, flexibiliteit inbouwen waar het kan en heldere keuzes maken waar nodig en al die aspecten komen dan samen in een gebied.”

    Bottom-up versnellen

    Hij is dan ook bijzonder trots op de Duurzaamste Kilometer van Nederland; een coalitie van ambitie. Zijn vraag was: hoe kunnen we duurzaamheid nou versnellen? Dus in plaats van afwachten wat je opgedragen krijgt van bovenaf, zien hoe ver je zelf kunt komen. Bottum-up versnellen, zoals dit heet bij Kickstad. Samen met onder meer ontwikkelaars, beleggers, banken, netbeheerder en huurders is de duurzaamste kilometer van Nederland gerealiseerd binnen het stationsgebied van Leiden.


    Positieve energie

    Concrete resultaten: een slim dak op het Lorentzpand met een waterbuffer dat piekbuien opvangt en water vasthoudt voor de bewatering van de daktuin. Allerlei maatregelen voor groenere daken en gevels. Tijdelijke paviljoens volledig opgetrokken uit sloopmaterialen en collectieve warmte- en koudeopslag. Zoveel positieve energie werkt als een enorme aanjager. Dat is de duurzame kracht van het collectief.

    Op de hoogte blijven van interessante verhalen van professionals? Meld je dan aan bij de community.

    Aanmelden bij community 

     

    Lees verder

    Bloggers uitgelicht

    Kirsten Bekkers
    Kirsten Bekkers
    Ruimtelijk onderzoeker conceptontwikkeling
    Jan Nathan Rozendaal
    Jan Nathan Rozendaal
    Burgemeester gemeente Elburg
    Astrid Nienhuis
    Astrid Nienhuis
    Burgemeester gemeente Heemstede
    Andy van den Dobbelsteen
    Andy van den Dobbelsteen
    Hoogleraar Climate Design & Sustainability, fac. Bouwkunde TU Delft