Woningbeleid Nederland lijkt op piramidespel

OUT OF THE BLOG
Beleid & advies
Ron Staallekker
Projectleider cliëntondersteuning bij Straat Consulaat in Den Haag
14 januari 2022

Achter de BSN-nummers van daklozen gaan mensen schuil met een hartslag. En dakloosheid is slechts 3 maandsalarissen weg, het kan dus iedereen overkomen. Volgens Ron Staallekker, projectleider cliëntondersteuning bij Straat Consulaat in Den Haag, is ons huidige woningbeleid onhoudbaar geworden. Maak je maar klaar voor een overload aan daklozen.

“Het is een universeel recht van de mens, een dak boven je hoofd. Onze overheid, landelijk en lokaal, heeft een zorgplicht. Eenieder in Nederland dient een fatsoenlijke woonplek te hebben. Maar de meeste mensen halen hun schouders erover op. ‘Zolang het mij niet overkomt.’” Ron vertelt dat dakloosheid helemaal niet zo ver van je bed is als je wellicht denkt. “Het is onderzocht dat dakloosheid slechts drie maandsalarissen weg is.” Dus drie maanden geen inkomen en je leven kan er weleens heel anders uitzien. 

Economisch dakloos

Ron weet wat het is om op straat te moeten leven. “Ik heb een roerig verleden. Ooit had ik een groot huis, auto’s voor de deur … en toen raakte ik economisch dakloos. Een echtscheiding, wegbezuinigd op het werk en een huis dat onder water stond.” Ron leefde al een aantal jaar op straat, toen hij hoorde dat hij bij Straat Consulaat een gratis tent kon ophalen. “Eén voorwaarde: ik moest wel een keer een vrijwilligersvergadering bijwonen.” Op dat moment had hij geen doel, geen agenda. Het is niet zo dat hij iets te verliezen had. Zijn dagen vulden zich met het zoeken naar lege flessen om te overleven van statiegeld. “Ik wilde geen uitkering. Als ik 10 flessen inleverde, had ik € 2,50 en daar kon ik drie dagen van leven. Bij de Albert Heijn koop je een heel brood voor 60 cent, een dubbele rol leverworst voor 45 cent, cola zonder suiker – ik dacht aan de lijn – voor 60 cent en een zak zoute chips voor 40 cent.” Het bijwonen van zo’n vrijwilligersvergadering was zijn eerste stap naar een nieuw leven.

Situatie negeren

Maar als dakloosheid een probleem is dat ons allemaal kan overkomen, waarom is er dan niet meer aandacht voor? “Angst. Ben je ergens bang voor, ontken je het. Als je het niet wilt erkennen, zul je het ook niet herkennen.” Sterker nog, Ron vertelt dat als je dakloos dreigt te raken, je psyche zorgt voor struisvogelpolitiek. “De situatie is niet door jou te controleren.” Dus kop in het zand en negeren maar. Dat dat niet de remedie is, blijkt wanneer je zonder dak boven je hoofd verder moet en suïcidale neigingen krijgt. 

Aantal daklozen groeit

Het is slecht gesteld met het aantal daklozen in Nederland en het probleem lijkt ook niet zomaar opgelost. “Als ik kijk naar de ontwikkelingen in de samenleving, als ik zie hoe druk ik het heb. Er zijn 100.000 geregistreerde daklozen, waarvan 40.000 letterlijk zonder dak. Er zijn dus 60.000 thuislozen die ergens op een bank slapen.”   

Misschien denk je: op een populatie van 17 miljoen valt dat nog best mee. Maar die 40.000 daklozen – waaraan je vaak niet eens ziet dat ze dakloos zijn – kosten de samenleving zo’n 30.000 tot 40.000 euro per dakloze per jaar. Dat is fors. En die 60.000 thuislozen kunnen ook zomaar mee gaan tellen als dat hele couchsurfing voor hen ophoudt. 

Wie is toch die dakloze?

Er blijft altijd een percentage dat dakloos raakt door verslaving of GGZ-problematiek, maar het gros is dakloos door een financiële crisis of door de woningcrisis. “Dat zijn mensen zoals jij en ik.” Want de starter die vandaag geen woonruimte kan vinden, kan zomaar morgen bij Ron op kantoor zitten. “Wachtlijsten voor sociale huur lopen in Den Haag op tot 10 jaar, in Amsterdam tot 15 jaar.”

Toen Ron zichzelf 41 jaar geleden als 18-jarige inschreef voor een huurwoning, was de wachttijd slechts drie jaar. Wat is er in al die jaren gebeurd? “In de jaren 50 en 60 kwamen er enorm veel nieuwe woningen bij. De socialisten zetten toen alles op alles om er 100.000 woningen bij te bouwen. Uit de cijfers blijkt ook dat er tussen 1970 en 1975 nauwelijks geregistreerde dakloosheid is. Daarna is het misgegaan, we hebben het ons gepermitteerd om gastarbeiders in enorme aantallen naar ons land te halen, waardoor onze woningmarkt overspoeld werd. En daar hebben ze nooit op geanticipeerd en dat doen ze nog steeds niet.”  

Ten koste van … 

Arrogant noemt Ron ons, omdat wij nu ook 60.000 vluchtelingen hierheen halen, terwijl er geen ruimte voor ze is. “Hoe ze in asielzoekerscentra zitten opgehokt, dat doe je nog geen dier aan. Je kunt wel zeggen: kom maar hiernaartoe, maar er is geen plek voor ze. En anders gaat het ten koste van iemand anders. Ons woningbeleid lijkt wel een piramidespel.” 

Meer huizen

Ron is kritisch op het huidige beleid en heeft wel een idee hoe het anders kan. “Tijdelijk meer opvangplekken, voor nood. En meer huizen bouwen/ombouwen, op deze voet kun je niet doorgaan. Er bestaan nu wachtlijsten voor mensen die gebruik moeten maken van de maatschappelijke opvang!” En ja, huizen bouwen komt ook terug in het nieuwe regeerakkoord, maar dat is volgens Ron een lachertje. “1 miljard in 10 jaar tijd om 100.000 woningen te realiseren. Dat is 100 miljoen per jaar, dat is ridicuul. Terwijl er 700 miljoen in allerlei vage duurzaamheidsdingen wordt gestopt. Kijk eens wat BV Nederland te besteden heeft. Je moet prioriteiten stellen. De zorg, onderwijs, woonbeleid is allemaal failliet in mijn ogen. Gecommercialiseerd en kapotgemaakt. De focus ligt op het milieu, op het klimaat. Maar dat is niet de juiste volgorde.” 

Positieve resultaten

Gelukkig zijn er ook positieve ontwikkelingen, huisuitzettingen bijvoorbeeld, die zijn er minder. “Als ik die cijfers zie, gaat het de goede kant op. De focus ligt op voorkomen, in samenwerking met corporaties. Voorkomen is beter dan genezen en kost uiteindelijk minder geld”, vertelt Ron. Een uithuisplaatsing kost namelijk al snel 10.000 tot 15.000 euro en daarbovenop komen dan nog de kosten voor maatschappelijke opvang. Ook staatssecretaris Paul Blokhuis heeft resultaat geboekt. Cijfers van het CBS vertellen dat dakloosheid onder jongeren met 4000 jongeren is afgenomen. “Maar het zijn maar projecten, het gaat om tijdelijke voorzieningen. Dat baart mij zorgen. Ik ben benieuwd wat er met de jongeren gebeurt als de projecten stoppen.”  

Doen

De verkoper van de straatkant of de zwerver met het bakje bij de deur van de supermarkt. Je helpt ze niet met één of twee euro. “Jij kunt ze niet helpen, maar ook ik heb thuis geen ruimte.” Het gaat namelijk niet om euro’s, het gaat echt om een dak boven het hoofd. Ron vertelt dat dát het moment is dat je weer kunt gaan nadenken over morgen en dat je daarna weer een taak in de samenleving op kunt pakken. Een dak boven je hoofd is echt van levensbelang. 

Wat je wel kunt doen, is je stem laten horen. “We organiseren manifestaties, demonstraties. Ben je begaan, verwacht ik dat je daar staat. Samen gaan we dat voor elkaar krijgen.” 

Den Haag 

Straat Consulaat komt op voor de belangen van dak- en thuislozen in Den Haag en haar omgeving. 

Hoe gaat de lokale politiek om met de problematiek en hoe kan dit beter? Zo vinden ze bij Straat Consulaat dat er een vaste winteropvang moet zijn. Ook voor de arbeidsmigranten die zijn uitgebuit, onderbetaald en op straat gezet. Bed, bad, brood voor iedereen, minstens. 

“Het is een probleem van de samenleving, maar het wordt niet erkend, er wordt niet genoeg gebouwd, er is niet de bereidheid om er daadwerkelijk iets aan te doen. Dit is wel het verdriet dat ik in mij meedraag. Maar ik blijf optimistisch. Ik blijf erin geloven. Ik kom de goedheid van een ander ook tegen.”