Onderweg naar A-labels: van schil naar installaties

BLOG
Duurzaamheid
Jonathan Felipie
Energieadviseur bij BouAD
30 juni 2021
Kijkend naar onze duurzame prestaties waren we in Europa ooit de braafste van de klas, inmiddels zijn we uitgegroeid tot de kwajongen. Het kantelpunt kwam in de crisis, waarin Nederland wat innovatie betreft 10 jaar lang heeft stilgestaan. Jonathan Felipie wijdt uit over onze energieprestaties. 

Als een ware chef Isolatie vertelt Jonathan Felipie over de energielabels van gebouwen in Nederland. Als energieadviseur bij bouAD Adviesgroep bv, weet hij daar dan ook alles van af.  

“Mijn allereerste vraag is: hebben jullie al een label?” Jonathan vertelt over klanten die een energielabel willen, omdat de wetgeving daarom vraagt. Daarbij gaan ze dan compleet voorbij aan het hogere doel: het halen van de klimaatdoelstellingen. Jonathan: “In 2023 is energielabel C verplicht voor kantoorgebouwen. Bedrijven kijken nu vaak niet verder dan 2023, maar in 2050 moeten we energieneutraal zijn.” Dat vraagt dus om een flinke portie bewustwording, want volgens Jonathan maken sommigen er nu vooral een politiek verhaal van en dat is niet terecht. “Deze doelstellingen waren er al voor Rutte I, II en III.” 

Energielabel

“Het verwarmen van de aarde heeft alles met ons gedrag te maken. We gaan maar door. En dan wordt er gezegd: ‘Hé jongens, we moeten die kant op. Dat is dan de Europese Unie.’” En dan komt er dus zo’n energielabel om de hoek kijken. Hoe hoger je label, hoe minder energie je verbruikt en hoe lager je CO2-uitstoot. “Het hangt allemaal samen.”

Schil

Jonathan vertelt over zijn werkwijze: “Eerst bekijk ik de schil, dat zijn de muren, maar ook de vloer en het dak.” Hij checkt hoe de buitenwanden zijn opgebouwd: de spouwmuur, buitenspouwblad, binnenspouwblad en daartussenin isolatie of niet. “Je ziet de ontwikkeling van steens muren, tot 1930 had je woningen zonder spouwmuur, daarna kwam er een ruimte met lucht tussen als spouw en vanaf 1960 werd het nog beter met wol als isolatie.” En nu klinkt wol enorm duurzaam, maar steenwol en glaswol zoals dat nu in de fabriek gemaakt wordt, daar is weinig duurzaams aan, volgens Jonathan. “Om het te maken, stoot je meer uit dan dat het je oplevert.” 

Isolatie

Oké, isolatie dus. Is een gebouw wel of niet geïsoleerd? Daarna kijk je naar de gevelopeningen, denk aan deuren en ramen. Houten deuren zijn niet geïsoleerd, kunststof deuren wel. En wat betreft beglazing: “Je hebt enkel glas tot triple glas. Enkel glas biedt weinig weerstand om de warmte binnen te houden.” Jonathan grapt nog even dat we geen isolatie tussen de glazen zetten, want dan zien we niets meer. “Er komt gas tussen de glazen, argongas. Dat gas reageert op warmte en biedt op die manier weerstand tegen de kou buiten. Echt een buffer.” Hoogrendementsglas bestaat uit een edelgas en glas. HR+ bestaat uit gas, glas en een zonwerende coating buiten en HR++ bestaat uit een gas, glas en een verbeterde coating binnen en buiten. En dan is er ook nog HR+++. Kies je daarvoor, dan krijg je er nog eens een extra glas- en gaslaag bij. Hoe meer plusjes, hoe beter je huis de warmte binnen- of buiten houdt, afhankelijk van het seizoen natuurlijk. Maar ook geluid van buiten dringt met ieder plusje moeilijker door naar binnen, dat is ook wel een plus waard.

Ventilatie

Vervolgens kijkt Jonathan naar de ventilatie. Het maakt nogal verschil of mensen de ramen openzetten voor natuurlijke ventilatie of gebruikmaken van een WTW. Oftewel, een warmteterugwinning-ventilatiesysteem, waarbij verse lucht wordt aangevoerd en opgewarmd door de lucht die wordt afgevoerd. 

Als al die gegevens bekend zijn, blijft alleen nog het verbruik van gas en elektra over. Er wordt gebruikgemaakt van standaarden, waarbij het verschil maakt of er een CR-ketel of VR-ketel aanwezig is. Jonathan voert alles in in het benodigde softwaresysteem en dan rolt daar een energielabel uit. 

Label B

 “Voor woningcorporaties zat ik in het verleden overal in het land. Dan was er wel eens een ouder stel dat nog hetzelfde leefde als voor de oorlog. Dan zeiden ze: ‘We zijn het gewend.” Maar dan wist ik: dat wordt een G. Labels zijn er van G tot A.” Jonathan verbaast zich over het tempo van de woningcorporaties, of eigenlijk het gebrek daaraan. “Corporaties moeten gemiddeld een B hebben als label. In de afgelopen twee jaar zijn de corporaties druk bezig geweest met labelen, want ze wisten nog niet eens wat hun labels waren. Hoe kun je dan bijstellen? Terwijl ze er al vijf, zes jaar vanaf wisten.” 

Verloren jaren 

Nederland is laks geweest en moet nu hollen om de doelstellingen te halen, is zijn mening. “Onze eigen schuld. In de bouwcrisis zijn onze duurzame doelstellingen bijgesteld.” Niet alleen zitten we nu op de blaren met een woningbouwcrisis – omdat er toen niet gebouwd werd – we zitten ook met een inhaalslag wat betreft klimaatcrisis, omdat we in die jaren zijn gestopt met innoveren. “We hebben veel bezuinigd en laten liggen. We hebben alleen maar geïnvesteerd in conventionele bouw en niet gekeken naar innovatie om op een duurzame manier uit de crisis te komen.” Verloren jaren, noemt hij dat. 

Subsidie

Hij blikt even over de grens. “Rijd je in Duitsland, dan zie je op de eerste de beste woning die je tegenkomt zonnepanelen liggen. De subsidieregelingen die nu in Nederland gelden, die waren er in Duitsland al negen jaar eerder.” Duitsland wist op die manier tijdens de crisis bouw en duurzaamheid te stimuleren. 

Maar Jonathan is positief en gelooft dat we onze doelstellingen gaan halen, maar daarvoor moeten we wel keihard werken. Met zijn allen. “We hebben alle tools. Het is vooral een switch in denken, van onze manier van kijken.” En met die tools doelt hij op de subsidies die Nederland inmiddels wel beschikbaar stelt. Met als kanttekening dat daar nog te weinig ruchtbaarheid aan is gegeven. Hij roept en passant een paar subsidieregelingen: een ISDE, EIA, EED. 

Recyclen

De samenvatting van Jonathan zijn verhaal: “Kijk eerst naar je schil en daarna naar de installaties, want als je huis zo lek is als een mandje, hebben die installaties geen zin …” 

Wat installaties betreft doelt hij overigens niet op zonnepanelen. Sterker nog: als Jonathan je advies mag geven, adviseert hij ze liever niet. “Het proces stoot meer uit dan dat het paneel zelf oplevert, het proces is niet duurzaam. En het winnen van de grondstoffen voor de materialen is ook niet duurzaam. Duurzaam is recyclen, maar als je ze kunt recyclen zijn de grondstoffen al uitgeput.” 

Jonathan gelooft wel heel erg in een WTW-ventilatiesysteem, een warmtepomp of een warmte-koudeopslag. Installaties die uit de aarde putten, zonder de aarde daarvoor uit te putten.