Minder afval door commercieel denken

Duurzaamheid
Innovatie
Jasper Fleers
Oprichter De Groene Lobby
09 juni 2022

Afval voorkomen is beter dan afval opruimen. Logisch, toch? Maar de praktijk is vaak anders, merkt Jasper Fleers. Daarom werkt hij met zijn bedrijf De Groene Lobby met creativiteit en een positieve insteek aan effectieve oplossingen voor zwerfafval en andere duurzaamheidsvraagstukken. Het verhaal van een commerciële hippie.

Als 11-jarige zette hij in zijn eigen straat al een loterij op waarvan de opbrengst deels naar een goed doel ging. Nu, ruim twintig jaar later, kun je Jasper Fleers nog steeds ’s nachts wakker maken voor nieuwe win-win-winprojecten: initiatieven die iets opleveren voor mens, milieu en portemonnee. Een “commerciële hippie” noemt hij zichzelf: een ondernemend type vol idealen. Het bezorgde de 32-jarige Haarlemmer al meermalen een plek in de Duurzame Jonge 100 van Sustainable Motion.

De Groene Lobby

Op zijn 21e, nog tijdens zijn studie Commerciële Economie, begon hij Het Nieuwe Contact, een tweemans-promotiebureau dat zich richtte op verduurzaming in brede zin. Toen zijn compagnon zich ongeveer zes jaar geleden liever op grootschalige zonneparken wilde concentreren, richtte Jasper De Groene Lobby op. “Ik hou van diversiteit, ik wil graag iets nieuws doen, liefst buiten de gebaande paden.”

Bewust maken en activeren

De Groene Lobby is inmiddels uitgegroeid tot een onderneming met zes mensen op kantoor en een pool van ruim 100 oproepkrachten en zzp’ers voor de projecten. Het bureau bedenkt creatieve campagnes om mensen bewust te maken en te activeren op het gebied van duurzaamheid. Het bedrijf werkt vaak voor gemeentes, festivalorganisatoren en (hoge)scholen en kent drie pijlers: educatietrajecten, cleanteams en zwerfafvalmonitors. “De grootste gemene deler is dat het gaat om onderwerpen waarbij het publiek betrokken is en dat we kiezen voor een positieve insteek. Afvalreductie is een van onze speerpunten.”

Educatie

In de educatietrajecten van De Groene Lobby worden scholieren uitgedaagd om duurzame ideeën te ontwikkelen en zelf uit te voeren. Voor de jonge kinderen is dat bijvoorbeeld een zwerfafvalspeurtocht, voor de oudere doelgroep een zwerfafvalonderzoek. Op hogescholen en universiteiten geeft Jasper daarnaast lezingen en gastlessen over onder meer grondstofmanagement en verduurzaming. “Wat ik de studenten vooral meegeef, is dat we snel naar een duurzame wereld kunnen gaan als we op een andere manier gaan denken en ondernemen, bijvoorbeeld door nieuwe verdienmodellen zoals Philips Lighting en MUD Jeans waarbij de kant betaalt voor de service van het product in plaats van het product zelf.”

Cleanteams

De cleanteams van De Groene Lobby zijn opvallend uitgedoste opruimploegen die actief zijn op evenementen of evenement-achtige locaties: muziekfestivals, Koningsdag, de Formule 1, de Nijmeegse Vierdaagse, en drukbezochte openbare plekken als het strand en het Vondelpark in Amsterdam.

Enthousiasmeren

Cleanteams ruimen niet alleen zelf op, ze enthousiasmeren ook het publiek om dat zelf te doen. “Dat doen we op een creatieve en leuke manier, niet met opgeheven vingertje,” vertelt Jasper. “Dat werkt. Zo is er op festivals altijd wel een grapjas die expres een blikje voor de opruimers op de grond gooit, dan is er eigenlijk altijd wel een omstander die de blikjesgooier hierop aanspreekt en het blikje in onze afvalzak doet.”

Onverkochte spulletjes

De cleanteams werken ook aan preventie. Bij de afgelopen Koningsdag in Amsterdam maakten de teams bijvoorbeeld vooraf afspraken met de mensen die op de vrijmarkten hun oude spulletjes gingen verkopen. “Alles wat onverkocht was konden ze na afloop bij ons op het verzamelpunt inleveren. Wij brachten die spullen vervolgens naar kringloopwinkels die ze doorverkochten of zorgden dat ze op de juiste manier worden gerecycled.”

Zwerfafvalmonitors

Preventie is ook de focus van de zwerfafvalmonitors van De Groene Lobby. Vanuit de gedachte dat je iets pas goed kunt aanpakken als je weet wat het echte probleem is. Door niet alleen te kijken naar de hoeveelheid afval, maar ook door er foto’s van te maken en de samenstelling ervan te analyseren. Zo wordt het afval herleidbaar en meetbaar, vertelt Jasper. En kun je op basis van die data gerichte effectieve maatregelen nemen.

“Om een voorbeeld te geven,” vertelt hij, “vorige zomer merkten we tijdens ons onderzoek in de Tilburgse Piushaven dat een groot deel van het zwerfafval bestond uit wikkels met een logo van een koffietentje erop. Die waren weggewaaid van het terras. Na een gesprek met de eigenaar over mogelijke oplossingen – niet met opgeheven vingertje – heeft hij toen voor andere koekjes zonder plastic wikkels gekozen. Zo simpel kan het zijn.”

Tunnelverlichting

Bij de monitoring wordt nadrukkelijk ook gekeken naar de omgeving, de inrichting van de openbare ruimte. Daardoor kun je ook hardnekkige problemen soms verrassend snel oplossen, vertelt Jasper. Zoals bij een recent project dat draaide om ophopend afval in een voetgangerstunnel. “Daar bleek slechte tunnelverlichting een belangrijke oorzaak. Toen de verlichting was aangepakt, werd het meteen veel schoner. En een schone omgeving zorgt weer voor minder nieuw zwerfafval, dat is dubbele winst.” 

Prioriteit voor preventie 

Preventie van zwerfafval zou meer prioriteit moeten krijgen, vindt Jasper. Hoewel er een kentering zichtbaar is, gaat er in zijn ogen naar verhouding nog steeds te veel geld naar opruimen en te weinig naar preventie. “Terwijl je opruimen enigszins kunt vergelijken met dweilen terwijl de kraan openstaat. Helemaal dicht krijg je die kraan weliswaar nooit, je hebt als gemeente altijd een reinigingsdienst nodig. Maar door met gerichte maatregelen de kraan een stuk dicht te draaien kun je de opruimkosten aanzienlijk verlagen.”

Peuken

Er is nog iets waar Jasper meer aandacht voor wil, iets dat voor hem een grote irritatiefactor is: de alomtegenwoordige sigarettenpeuk, die rokers vaak gewoontegetrouw op de grond gooien en waarvoor ook instanties doorgaans nog een blinde vlek hebben. Ten onrechte, zegt hij. “De chemicaliën in één peuk vervuilen 8,5 liter riool-, grond- of oppervlaktewater. Die moeten er via waterzuivering weer uit worden gehaald. Bovendien bevatten sigaretten microplastics die in de natuur en uiteindelijk in ons lijf terechtkomen. Peuken horen echt in een asbak. De kunst is dan om dat leuk, gemakkelijk of vanzelfsprekend te maken.”

Hipsters

Terugkijkend over de afgelopen tien jaar ziet Jasper een gunstige ontwikkeling als het gaat om duurzaamheid. De wereld van de commercie en die van de idealisten liggen niet meer zo ver uit elkaar als voorheen, zegt hij. “Idealisten vonden commercie lang een vies woord en het bedrijfsleven zag hen als geitenwollensokken. Maar er is gelukkig wel wat veranderd. Veel geitenwollensokken hebben zich veranderd in hipsters.”