In het spoor van verbinding, RET als laadpaal voor elektrisch vervoer

BLOG
Duurzaamheid
Innovatie
Willard Kamerling
Directeur HTA-Rail
25 mei 2021
Leo Vliegenthart
Assetbeheerder Energievoorziening bij RET
25 mei 2021
Rotterdam heeft een laadagenda en de RET heeft overcapaciteit. Breng ze samen en er is weer een probleem de wereld uit. Dit plan lijkt simpel, maar is bijzonder ingewikkeld. Hoe krijg je zo’n plan nu echt geladen? 

Laten we beginnen met het voorstellen van Willard Kamerling en Leo Vliegenthart. Willard: “Ik ben van HTA-Rail. Wij proberen meer verbinding te krijgen tussen de verschillende railbedrijven en de gemeenten. En één van de belangrijke opgaven die we nu hebben, is zorgen dat we die energietransitie laten slagen. Hoe kunnen wij daar nou aan bijdragen? Nou, als je in het spoor zit, kom je al heel snel uit bij Leo.” Leo neemt de introductie met een glimlach over: “Assetbeheerder energievoorziening bij de RET en ook de trekker van het hele smartgrid-verhaal in onze organisatie en ten behoeve van de energievoorziening. Altijd bezig met plannen maken om buiten onze koker te kijken, waar kunnen wij maatschappelijk nou in helpen …” Dat buiten die eigen koker kijken, is trouwens iets wat meer bedrijven zouden moeten doen, is zijn mening.

Stekkerdoos

Willard werd getriggerd door een presentatie bij de gemeente Den Haag. “Net als Rotterdam heeft Den Haag de opgave om een groot aantal laadpalen te realiseren. Zoveel dat Stedin [netbeheerder] daarvoor een extra onderstation moet bouwen en voordat dat klaar is, zijn we 10 jaar verder.” Het zou zomaar kunnen dat het station dan gelijk is aan mosterd na de maaltijd. Met dezelfde gang rijden we tegen die tijd rond op waterstof. Bij Willard borrelde het: ‘Bij ons heb je best wat restcapaciteit.’ Leo: “Dat hebben wij al toegepast hè, met de bussen in Rotterdam. Onze buslaadinfra wordt met ons metronet op 10 kV gevoed. De energieleverancier hoeft niet van die zware aansluitingen te creëren, in de nacht rijden we niet en hebben we veel laadcapaciteit over en onze pieken [wanneer de metro optrekt] zijn berekend op de piekbelasting en dan hebben we ook nog daluren, dus ja, misschien kun je daar wat mee …” Zijn ogen gaan ervan glimmen, want op deze manier ging er een gezamenlijk balletje rollen …  

Deze heren hebben een fantastisch plan om echt een flinke steen bij te dragen als het gaat om de energietransitie. Vandaag de dag wordt er hard gewerkt aan E-OV Parkeren Rotterdam. Parkeer je elektrische auto bij een metrostation, plug de auto in om op te laden en pak de metro naar de binnenstad. Oftewel, RET als grootste stekkerdoos van Rotterdam. 

Verbinding

Leo: “Alles draait om verbinding. De RET is een vervoersonderneming die mensen van A naar B brengt, dat is hun corebusiness. Als je die mensen ook nog op een andere manier kunt bereiken in dat netwerk … Ik zeg altijd zo: we hebben het langste verlengsnoer door Rotterdam heen, dus daar kun je wat mee.” Bijkomend voordeel is dat je mensen die verder weg staan van het openbaar vervoer op deze manier kunt triggeren er ook gebruik van te maken. 

Willard: “De mobiliteit van de stad regel je samen.” Nieuwsgierig geworden naar alle samenwerkende partijen? Komen ze. Allereerst de partners, dat zijn: opdrachtgever MRDH, RET en gemeente Rotterdam. De energieke kartrekkers zijn HTA-Rail en Stevin. Daarnaast is samenwerking gezocht met NG-Infra [samenwerking ProRail, Alliander, Vitens, Havenbedrijf Rotterdam en Schiphol], TU Delft voor de techniek en de Universiteit van Tilburg voor het juridische gedeelte. “Als je dit goed inzet, kun je iedere hobbel zo scherp mogelijk neerzetten.”

Kralingse Zoom

Willard laat een plaatje zien dat de gewenste situatie schetst. We gaan van start met de haalbaarheidsstudie bij Metrostation Kralingse Zoom. “Rechtsboven zie je de parkeergarage, die ligt naast de A16. Een grote parkeergarage met maar liefst 2200 plaatsen. Boven het metrostation.” Als dit concept werkt, dan is het perfect te kopiëren naar andere locaties. Niet alleen voor de RET, maar overal in het land waar het openbaar vervoer elektrisch rijdt.

a57d6285d05f4e4687cf4863355bd198-0001 (1)

Leo: “Zie het als een boiler, die is gevuld met water en als je de kraan open doet krijg je water. Het vermogen hebben we allemaal staan, wil je het hebben, tap je het af. Als sector openbaar vervoer hebben wij een bepaald energieverbruik en we hebben een opgesteld vermogen staan, want dat hebben wij gewoon nodig om te kunnen rijden. Dat zit altijd met een stukje overcapaciteit en ’s nachts rijden wij niet.” De energie die vervolgens verdeeld wordt door middel van een balanssysteem, is er dus gewoon. 

RET als energieleverancier

De stad is verdeeld in diverse lijnen, verschillende lijnen zijn dan energieleverancier. Wij maken het allemaal veel makkelijker, zeggen de heren. Leo legt het uit: “Onze aansluiting heeft een aardig vermogen. Er hoeft geen nieuwe kabel getrokken te worden, de stad hoeft niet half open. Wij nemen die taak over.” Door gebruik te maken van bestaande middelen ontstaat er geen investeringsvernietiging. We praten hier dus over de perfecte tussenstap. Een stap om van te leren, om mee te experimenteren en kennis te verbreden. Een stap die trouwens prima 50 jaar mee kan. 

“We boffen dat Rotterdam een metro heb”, concludeert Leo op zo’n Rotterdams. RET als laadpunt voor het elektrisch vervoer dus. Want elektrische auto’s, daar hebben we het over gehad, maar de binnenste ring van Rotterdam wil in de nabije toekomst alleen nog maar elektrisch vervoer. Dus ook bussen en vrachtwagens. En als we nog een stapje groter denken: stad- en bouwlogistiek. “We groeien mee met de markt”, zegt Willard. Niet iedereen rijdt nu al met elektrisch vervoer, in eerste instantie worden er laadpalen geregeld voor zo’n 10-20% per parkeerplaats. Fijn ook voor buurtbewoners met een elektrische auto, prima laadplek naast de deur. 

Haalbaarheidsonderzoek

Om het plan levensvatbaar te krijgen, wordt er nu samengewerkt aan een haalbaarheidsonderzoek. Leo: “Kunnen we in 2022 installeren.” Dat haalbaarheidsonderzoek is nodig om dit verhaal – wat natuurlijk klip en klaar is – met cijfers te onderbouwen. “Dan weet iedereen dat het geen fabeltje is.” De overcapaciteit wordt gemonitord. Willard: “Uit de huidige simulatie blijkt dat het kan. Maar we laten goede metingen uitvoeren. Metingen die nu om het kwartier worden gedaan, die willen we op de seconde gaan doen of daar nog onder. Want het gaat om die pieken van een paar seconden.” Dat het kan dat is zeker, de mate waarin wordt door dit onderzoek duidelijk. 

Efficiënte infra

Bezoekers van de binnenstad worden verleid om gebruik te maken van het openbaar vervoer. En dat is prettig, want de RET is 50% van de reizigers kwijtgeraakt door de coronacrisis. Maar Leo haast zich te zeggen dat dit initiatief losstaat van Covid. En dat kan ook niet anders, want de eerste presentaties dateren al van vier jaar geleden. RET wilde altijd al meer waarde creëren, gericht op het maatschappelijke belang. Het ov is natuurlijk ook best duur, dus het is fijn wanneer de infrastructuur efficiënt wordt gebruikt. Willard: “We willen ook de kostendekkingsgraad van ons energiesysteem omlaag brengen door meer diensten aan te bieden.”  

Maar praten over geld vindt Leo zonde van de tijd, zolang er nog niets staat. “Eerst aantonen dat het mag slagen, daarna kan iedereen praten over verdienmodellen.” Zijn utopie: dat energietransitie geen belang wordt van een partij, maar dat het een gemeenschappelijk belang is en blijft.