Geel figuur in blauwe wereld

BLOG
Duurzaamheid
Projectmanagement
Innovatie
Martin te Grotenhuis
Adviseur Stedelijk Watermanagement bij Royal HaskoningDHV
26 maart 2021

Wat kan creativiteit betekenen in de wereld van de civiele techniek? Meer dan je op het eerste gezicht misschien zou denken. In het project Hoogkoorplein in Boxmeer vond ‘echte creatieveling’ Martin te Grotenhuis onverwachte oplossingen voor praktische watervraagstukken.

In juni 2016 wordt Boxmeer (N-B) getroffen door hevige hoosbuien. Het Hoogkoorplein, een natuurlijke laagte dicht bij het centrum, krijgt het zwaar te verduren: het plein komt blank te staan, een parkeergarage aan de zijkant stroomt vol, de auto’s drijven tegen het dak. Dat nooit meer, denkt het gemeentebestuur. Ze zoeken een oplossing om die problemen in de toekomst te voorkomen: een grote waterberging onder het plein met een capaciteit van twee Olympische zwembaden.

Creativiteit

De aanbesteding voor ontwerp en advies voor de waterberging wordt in 2019 gewonnen door ingenieursbureau Royal HaskoningDHV (RHDHV). Adviseur stedelijk watermanagement Martin te Grotenhuis maakt deel uit van het RHDHV-projectteam. “In mijn werk doe ik zowel hydrologische analyses als ontwerpopdrachten,” vertelt hij. Ontwerpen trekt mij het meest. Ik zie mezelf als een echte creatieveling. Zowel privé als in mijn werk. Het liefst heb ik een volkomen leeg papier.” 

Complexe opgave

Het project Hoogkoorplein kun je gerust complex noemen. De waterberging moet 5 miljoen liter water kunnen opvangen, mag weinig onderhoud vragen en maximaal eens in de 100 jaar overstromen. Vanwege de hoge grondwaterstand in dit Maasdorp mag de kelder ook niet te diep liggen, en op het plein erboven moeten bomenrijen komen. Martin: “Het gaat om een van de grootste ondergrondse waterbergingen van het land. Maar de ruimte was beperkt. Er was dus wel wat creativiteit nodig.”

Wispelturigheid

Al vanaf zijn jeugd is de geboren Achterhoeker creatief bezig: muziek, beeldende kunst, schrijven. Hij speelt slagwerk in een ambitieus regionaal fanfareorkest, later gitaar en toetsen in diverse bandjes. Hij tekent kladblokken vol en maakt spraypaintings die nu de wanden van zijn Nijmeegse appartement sieren. Ook schrijft hij verhalen en gedichten en draagt hij sinds oktober 2019 bij aan het bekende postercollectief Loesje. “Veel verschillende dingen,” verklaart hij. “Want ik ben best wispelturig.”

Een soort LEGO

In Boxmeer is de eerste uitdaging: bedenk een ondergrondse waterberging die tijdelijk en zo efficiënt mogelijk overtollig rioolwater kan bergen tijdens een extreme regenbui. Martin stelt een betonnen kelder voor die “als een soort LEGO” opgebouwd kan worden. Hierdoor is er minder bekisting nodig en kan de kelder sneller worden aangelegd. Verder ontwerpt hij niet één grote kelder, maar vijf onderling verbonden kelders die zo zijn gepositioneerd dat ze de wortels van de bomen op het plein vrijlaten.

Cascade-effect

De gemeente wil geen dure spoelpompen voor de berging en wil ook de onderhoudskosten zo laag mogelijk houden. Daarom kiest Martin voor het getrapt vullen van de kelders. “Pas wanneer één kelder is volgelopen met gemengd rioolwater, stroomt het via overstortdrempeltjes naar de volgende ruimte.” Door deze cascade-opzet wordt het water steeds schoner naarmate het van kelder naar kelder gaat, zodat de reinigingsdienst bij een onderhoudsronde niet alle kelders hoeft schoon te maken. 

Polderconstructie

Het meest onverwachte idee waar Martin mee komt, is om een knip te maken in het riool van Boxmeer. “Door de lage ligging vormt het Hoogkoorplein een ‘badkuip’ in het lokale rioolstelsel. Ook bij kleine buien zou de kelder daarom al kunnen vollopen, terwijl hij alleen bedoeld is voor extreme hoosbuien. Ik bedacht dat we het plein van de rest van het rioolstelsel zouden kunnen isoleren met een terugslagklep: water kan wel het gebied uitstromen, maar niet erin. Ik noemde dat de ‘polderconstructie’. De mensen van de gemeente hadden daar nog nooit aan gedacht en waren meteen enthousiast. En uit de berekeningen bleek gelukkig ook dat deze oplossing geen problemen elders zou veroorzaken.”

Geel tussen blauw

Als creatieveling vormt Martin in de civiele techniek soms een vreemde eend in de bijt, merkt hij. “Volgens het DISC-model ben ik een geel figuur in een hoofdzakelijk blauwe wereld. Een enthousiaste creatieveling die graag buiten de gebaande paden denkt. Mijn omgeving zit juist vaak op risicobeperking en procedures. Ik snap dat wel, maar soms slaat die houding de innovatie dood die we zo hard nodig hebben. Ik denk dat het goed is als er meer ruimte voor creativiteit komt, zeker in projecten waar geen planklare oplossingen voorhanden zijn.” 

Trots

Inmiddels is de waterberging gerealiseerd. Afgelopen december, tijdens de lockdown, reisde Martin op eigen houtje af naar het Hoogkoorplein om het eindresultaat te bewonderen. “Het enige wat je ervan ziet zijn de grote roostergoten die zorgen dat de waterberging zich kan vullen, de rest ligt onder de grond. Ik merkte dat ik echt trots ben op dit project, omdat mijn creativiteit concreet vruchten heeft afgeworpen. En nu is het wachten op een echte hoosbui. Dat is de ultieme test. Wanneer die komt weten we niet. Gezien de klimaatverandering denk ik wel dat ik het nog ga meemaken. Spannend. Ik kijk ernaar uit.”