Van het gas af vraagt om meer middelen

    Marianne Nevens
    Omgevingsmanager Overvecht-Noord

    Gemeentes hebben meer mandaat nodig en zonder subsidie is 2030 geen haalbare kaart. De energietransitie is nog geen gelopen race. Marianne Nevens blikt terug op haar proeftuinervaringen in de Utrechtse wijk Overvecht-Noord. Het begrip is er, de wil ook, maar de uitvoering blijft achter.

    In 2017 haakte Marianne als omgevingsmanager aan bij de proeftuin. Nog voordat ze officieel in dienst was, woonde ze al informatiebijeenkomsten bij, dan zat ze in het theater te luisteren naar vragen zonder antwoorden. “De eerste bijeenkomsten waren heel groot, avonden met 250 mensen.” Zelf kiest Marianne liever voor buurtgesprekken.

    De persoonlijke verhalen die ze hoort, vertellen haar dat mensen:

    • Het gevoel hebben dat er over hen wordt beslist.
    • Het gevoel hebben het alleen te moeten oplossen.
    • Het als ingrijpend ervaren. Je huis gaat op zijn kop en het is kostbaar.

     

    Niet te doen
    In haar rol staat Marianne tussen opdrachtgever en bewoner in. Waarbij haar opdrachtgever [bestaande uit: gemeente, woningcorporaties, Stedin en energiecoöperatie] verwacht dat zij hun idee verkoopt aan de bewoners en de buurtbewoners verwachten dat ze naar hen luistert en de boodschap weer doorvertaalt naar de opdrachtgever. Dat is bijna niet te doen.  

    MobiliserenIn de zomer van 2020 houdt haar opdracht op, maar het werk is nog niet gedaan. De huiseigenaren spreken is wel gelukt. Maar niet door toedoen van Marianne alleen. Er stonden twee buurtinitiatieven op die hun buurten gemobiliseerd hebben. Het eerste initiatief was eigenlijk een tegenbeweging, maar draaide later bij en het andere initiatief wilde van het begin af aan de belangen van de bewoners behartigen. “Ik geloof daar heel erg in en dat heeft zich ook bewezen. Zij bereikten al hun buren. Iedere rij eengezinswoningen kreeg een ‘blokhoofd’ en dat belde namens het buurtinitiatief overal aan, net zolang totdat alle buren in dat rijtje hadden opengedaan en ze hun verhaal konden delen. Supertof.”

    Als je de Nederlandse taal niet beheerst, als je niet naar informatiebijeenkomsten gaat en je eigenlijk niet in de gaten hebt waar het over gaat, dan is het fijn dat je buurman je wijst op het belang, stelt Marianne. “Hé joh, je moet even opletten, dit gaat over jouw huis en over jouw portemonnee.”

     AlternatievenHet idee was om de doorgerekende alternatieven in het voorjaar van 2020 met de wijk te delen, maar dat is niet gelukt. De tijdslijn bij aanvang bleek ook wel ambitieus, vertelt ze. “We hebben het ingeschat als een project – we knippen het in stapjes, die moet dit doen, die moet dat doen. Het is anders gelopen en het heeft langer geduurd. Het was ingewikkelder dan we van tevoren dachten.” Een van de uitdagingen is bijvoorbeeld dat de wethouder beloofd heeft dat de transitie woonlastenneutraal gaat zijn, maar het benodigde budget ontbreekt.

    Learning by doing, is het credo. Haar verwachting nu: waar ze eerst dacht dat mensen zouden kiezen voor kleinere initiatieven, denkt ze nu dat betaalbaarheid belangrijker is en mensen voorkeur hebben voor een collectieve oplossing. “De sommen lijken uit te wijzen dat een collectief warmtenet het gunstigst is voor de portemonnee.”


    Kleine stapjes De gemeente wil graag helpen met het zetten van de eerste kleine stapjes. Zo heeft ze kruipruimtes en spouwmuren opgemeten in woningen en offertes opgevraagd voor isolatie. Maar daar lijkt het vooralsnog bij te blijven, de daadwerkelijke actie van de bewoners blijft achter. Is het koudwatervrees? “Misschien wachten ze op een betere oplossing? Ik weet het niet. Wat het ook in deze markt is, dan zegt iemand: ik zou voor die oplossing kiezen en de ander zegt: nee joh, dat moet je niet doen. Mensen raken in de war, denken: o jee, en dan belandt het weer onder op de stapel.”

     Middelen
    “Gemeenten hebben veel regie naar zich toegetrokken, maar de middelen om die regie te voeren, daar ontbreekt het nog aan.” Marianne noemt het feit dat je mensen niet kan dwingen mee te doen. “Als negen van de tien ervoor kiezen om mee te doen aan een collectieve warmteoplossing en één niet, dan moet voor die ene een nieuwe gasleiding aangelegd worden, want die is toe aan vervanging. Dat is in Purmerend gebeurd en dat is niet te betalen.” In Purmerend is gekozen voor aardgas, warmtenet en het verzwaren van elektriciteit. “Zelfs met subsidie niet.” Wat haar betreft moet er sowieso meer subsidie komen. “Er moet geld bij, dat weten we ook vanuit het klimaatakkoord.”

     

    IsoleerLearning by doing, is het credo en daar staat Marianne wel achter. Haar advies aan andere gemeenten is dan ook: blijf niet stilstaan, kom in beweging. “Het is moeilijk, maar waardevol.” En tegen huiseigenaren wil ze zeggen: isoleer, dat is heel hard nodig. Wat de oplossing ook mag worden. “En dan is de vraag: tot welk niveau moeten we isoleren? Tsja, dat weten we nog niet precies …”

    Sinds augustus werkt Marianne als adviseur energietransitie voor HLT Samen [Hillegom, Lisse en Teylingen]. Een nieuwe opdracht waarbij alle proeftuinervaring haar goed van pas komt.


    Op de hoogte blijven van interessante verhalen van professionals? Meld je dan aan bij de community.

    Aanmelden community

     

    Lees verder

    Bloggers uitgelicht

    Kirsten Bekkers
    Kirsten Bekkers
    Ruimtelijk onderzoeker conceptontwikkeling
    Jan Nathan Rozendaal
    Jan Nathan Rozendaal
    Burgemeester gemeente Elburg
    Astrid Nienhuis
    Astrid Nienhuis
    Burgemeester gemeente Heemstede
    Andy van den Dobbelsteen
    Andy van den Dobbelsteen
    Hoogleraar Climate Design & Sustainability, fac. Bouwkunde TU Delft