Van de regen in de shit

    Sarie Steenbergen
    Omgevingsmanager

    Ondergrondse infrastructuur is niet zichtbaar en daarom vaak letterlijk het ondergeschoven kindje in de openbare ruimte. Maar goed werkende leidingen en riolering zijn bijzonder belangrijk. Dat wordt nog weleens te laat ingezien. Bijvoorbeeld op het moment dat je met je voeten in het rioolwater staat. En dan is het alle zeilen bijzetten om actie te ondernemen en het communicatie-apparaat aan te zwengelen. 

    Met een achtergrond in de ruimtelijke ontwikkeling en planologie is de 27-jarige Sarie Steenbergen neergestreken op de stoel van omgevingsmanager. Deze sociale dame had al snel door dat alleen beleid niet aan haar besteed is. “Mijn hart ligt meer bij omgeving, de mensen en het samenbrengen daarvan.” En om nog een stapje verder van haar voorland af te stappen, houdt ze zich momenteel vooral bezig met alles wat zich onder de grond afspeelt. Bij Adviesbureau RAE werken ze vooral aan civieltechnische zaken. Toch is haar achtergrond handig. “Ik kan verklaren waarom het gaat zoals het gaat, waarom een bepaalde ingreep wordt uitgevoerd en snap waar ik de antwoorden moet zoeken.”

     

    Pingpong

    Haar opdrachtgevers zijn wisselend. Ze managet de omgeving voor gemeenten, aannemers of voor bedrijven verantwoordelijk voor de ondergrondse infrastructuur. De meerwaarde van een omgevingsmanager wordt nog niet door iedereen gezien, volgens haar. Zo zijn er communicatieadviseurs bij gemeenten die dit werk ‘erbij doen’ en vervolgens intern lang blijven pingpongen met vragen. Of aannemers die met de puntentelling bij de aanbesteding kosten-baten hebben afgewogen en besluiten de communicatie zelf uit te voeren. Volgens Sarie is dat een gemiste kans. 

    “Dat ik extern ben, is echt een voordeel, ik werk zonder belang en ik voer niets uit waar ik zelf beter van word. Ik word betaald om het management te doen.” En waar gemeenten vaak maar half antwoord kunnen geven, weet zij van de hoed en de rand. Dat communiceert wel zo efficiënt. En in deze tijd van de toetsenbordhelden is omgevingsmanagement geen luxe. “Ik heb daar een haat-liefdeverhouding mee. Ik geef mensen groot gelijk dat ze zaken melden, dat is voor mij waardevolle input, maar het kan ook anders.”

     

    Eigen portal

    De samenwerking met haar opdrachtgevers gaat altijd goed. Ze regelt dat de doelstellingen overeenkomen, ze houdt de belanghebbende partijen tevreden en voorkomt daarmee onnodige vertraging. Een handig hulpmiddel hierbij is de portal die RAE hiervoor heeft ontworpen. Projectteams kunnen inloggen op een platform, waar ze alles met betrekking tot het project inzichtelijk hebben. Iedere communicatie-uiting, iedere melding en bijbehorende voortgang is te zien. 

     

    Aanschuiven

    In het meest ideale scenario schuift de omgevingsmanager al in een vroeg stadium aan. “Ik wil van tevoren zoveel mogelijk vragen en problemen analyseren en mij goed kunnen inleven in belanghebbende partijen, zoals bewoners, fietsers, automobilisten, voetgangers, ondernemers en de gemeente. Iedereen ervaart het project anders.” In de realiteit wordt de omgevingsmanager vaak pas na beleidsvorming aangetrokken. Jammer vindt ze dat, want ze betrekt alle belanghebbenden er graag in een vroeg stadium bij. “De tekenaar van de opdrachtgever kent jouw straat als straatnaam, maar een bewoner of gebruiker van de straat heeft heel andere ervaringen met de omgeving. Door ook te luisteren naar de ervaringen en input van deze verschillende partijen, loopt het project soepeler en wordt het project voor iedereen mooier.”

     

    Instortingsgevaar

    Civiele werkzaamheden worden ruim van te voren gepland, maar er zijn natuurlijk ook ad hoc-werkzaamheden. “Mensen denken: ‘mijn leiding doet het toch. Ik kan de wc toch doortrekken?’. Maar als de stortbuien blijven en de leiding breekt net als jij je wc wilt doortrekken ... Dat gebeurt altijd op een vrijdagmiddag of op een zaterdagochtend en dan zit je letterlijk in de shit.” 

    Sarie heeft daar ook een recent voorbeeld van: “Van een bepaalde leiding was bekend dat deze verouderd en in slechte staat was. Destijds werd een AC-leiding gebruikt en die is gevoelig voor trillingen en druk. Door onder meer het toenemende vrachtverkeer is het vragen om problemen als zo’n leiding niet tijdig wordt vervangen. Deze bewuste leiding lag onder de achtertuinen van mensen en is natuurlijk op zo’n ongunstig moment ingestort.” Vanuit een andere tak binnen het bedrijf had haar baas dit drie jaar geleden al geconstateerd, maar vervangen kost veel geld en tijd. Sarie: “Vaak wordt er gedacht: ‘zolang er geen breuken en schade zijn geweest, gaan we het niet doen’. Maar het is natuurlijk nog duurder als er wel een breuk of schade is. Dan moet het eerst met spoed hersteld en daarna alsnog vervangen. Dat is een tegenstrijdig verhaal.” 

     

    Rioolwater

    Ligt de riolering in je achtertuin, dan is het natuurlijk ook niet prettig wanneer je tuin wordt omgespit, maar rioolwater dat door een instorting je tuin instroomt, is veel minder prettig. “Rioolwater is heel gevaarlijk, mensen gooien van alles door hun wc.”

     

    Post bezorgen

    Sarie is regelmatig bij projecten te vinden om de voortgang te bekijken en ze heeft veel contact met aannemers 

    a347cc05-9d66-4587-8f99-db534200ac86

    en bewoners. Brieven bezorgt ze persoonlijk, of het er twintig zijn of 250, maakt voor haar niet uit. Ze wil het project goed kunnen bekijken en hoopt dan ook enkele bewoners te spreken. “Als mensen dan bellen en aangeven: ik woon op nummer zo

    veel, dan heb ik daar beeld bij. Voor mij is het belangrijk om in het projectgebied bekend te zijn.”

    Same same, but different

    Ieder project vraagt om zijn eigen aanpak. Projecten die gelijk lijken, kunnen volledig anders opgepakt worden en kansen worden niet altijd door iedereen benut, vertelt Sarie. Zoals bij wegopbrekingen na leidingwerk, wanneer een gemeente de straat – die toch al openligt – direct aanpast of vernieuwt. “Dan kunnen we die herstructurering ook direct begeleiden. Je kunt als gemeente zelf zoveel mogelijk informatie verzamelen, maar het is echt waardevoller dat ik dat blijf doen. De contacten liggen er al en de mensen kennen me.”

     

    Oeps, vergeten

    “Soms ben je er vanaf het begin bij betrokken en soms wordt de communicatie vergeten en is het op het laatste moment alle zeilen bijzetten.” En dan wordt er ook weleens iets gemist. Sarie vertelt over een keer dat de eigenaren van garageboxen geen bericht hadden gehad van een wegafsluiting en ineens niet meer weg konden. Ergens ook wel leuk, vindt ze. “Zo hoor je iets uit de omgeving.” Binnen een dag was er een parkeervergunning elders geregeld, iedereen tevreden en Sarie kende direct veel omwonenden, die haar vervolgens regelmatig een vraag stelden. 

     

    “Als mensen je weten te vinden, zijn problemen snel opgelost”, vertelt ze. Soms weten mensen haar alleen iets te vaak te vinden, gelukkig zijn andere reacties dan weer hartverwarmend. Sarie: “Complimentjes geef ik altijd door aan de hele projectgroep.”

     

    Onder de grond

    In projecten die zich boven de grond afspelen, is ze zeker ook geïnteresseerd, maar onder de grond is er nog voldoende te doen. Riolen die het water niet meer aankunnen, de grotere vraag naar elektriciteit, en ook gasleidingen worden nog gewoon vervangen. 

    Wat ook vervangen is, zijn de bewonersavonden oude stijl. “Ook al mogen we weer bewonersavonden houden, gezien het hoge grijsgehalte – risicogroep – in de regio hebben wij besloten dit nog niet te doen. Voor deze projecten werken wij nu met een app, we stellen ons voor met een filmpje en sturen tijdens het project updates. Niet innoverend, wel vernieuwend en passend bij de omgeving.”

    Lees verder

    Bloggers uitgelicht

    Kirsten Bekkers
    Kirsten Bekkers
    Ruimtelijk onderzoeker conceptontwikkeling
    Jan Nathan Rozendaal
    Jan Nathan Rozendaal
    Burgemeester gemeente Elburg
    Astrid Nienhuis
    Astrid Nienhuis
    Burgemeester gemeente Heemstede
    Andy van den Dobbelsteen
    Andy van den Dobbelsteen
    Hoogleraar Climate Design & Sustainability, fac. Bouwkunde TU Delft