Nieuwe werkverbanden binnen ruimtelijk domein

    Willem Sulsters
    Managing director at WSA Urban Revelopment bv

    Bied wicked problems een platform, zodat er in de gezamenlijke ruimte gezocht kan worden naar een oplossing. Volgens Willem Sulsters moeten we op een andere manier naar onze wereld en naar onze ruimte kijken. En daarin valt iets te leren van Siemens.

    Zijn oom, die architect was, nam hem al op jonge leeftijd mee om naar gebouwen te kijken. “Kijk, Willem, dat gebouw daar, daar is over nagedacht.” Enorm interessant vond hij dat. En nog steeds, want wat maken wij nu eigenlijk met al onze bagage en ons denkvermogen?

    Corona is natuur

    Een eigenwijze creatieveling, zo omschrijft hij zichzelf. Willem Sulsters, managing director van WSA Urban Revelopment, ziet de wereld als een verstedelijkt landschap. “Je kunt het hebben over de verschillen tussen stad en natuur, maar je zou kunnen beweren dat we geen echte natuur meer hebben; we hebben parken. En er zijn nog wat ijstoppen ergens en ondoordringbare oerwouden, maar overwegend is een mens in een gemaakte omgeving.” Volgens hem zien wij het wel graag als natuur en als iets wat zijn gang kan gaan, maar het is corona die zijn gang gaat. Dat is natuur.

    Urgentie

    De urgentie om het anders te doen is nu. “We moeten nú de problemen onder ogen zien.” Anders is er het gevaar dat als corona overwaait, iedereen weer terugvalt in oude patronen en dus in oude productie. Maar er is een eindigheid aan de ruimte voor menselijke activiteit.”

    Transformatie

    Het is tijd voor transformatie van het stedelijk landschap. “Durven wij nog stukjes groen te gaan bebouwen? De ruimte is op. Gaan we mixed-used? Gaan we combineren?” Tegelijkertijd haalt hij de transities aan waar we ook middenin zitten, zoals de technologische disruptie. Er zijn zoveel ontwikkelingen in de wereld dat we in een andere context leven. Ook al zijn de uitdagingen groot, we moeten erin mee, zegt hij. “Ook in onze voorstellen hoe de wereld eruit komt te zien. Sidewalk Labs, een dochter van Google, bouwt een stadsdeel in Toronto, met als hogere doelen: goede gezondheid, betaalbaar wonen en geluk. Maar ook andere private partijen, zoals Toyota en Ikea betreden het terrein van stadsontwikkeling. Dat fascineert me mateloos.”

    Ruimte

    Het ruimtelijk domein kan ook een voorbeeld nemen aan technologie. Zo is Siemens in staat om veel beweging te detecteren. Van mensen, goederen, energie, voertuigen en CO₂. “Door permanent beweging te meten, kun je ingrijpen en het efficiënter maken. Betrek de burger erbij, als producent van data, en laat hem meebewegen met het spectrum.” Het daltarief is daar ook een goed voorbeeld van. Daardoor stimuleer je intensiever gebruik van beschikbare ruimte en benut je het netwerk optimaal.

    En die ruimte kan bouwend Nederland ook beter opzoeken en benutten. We moeten met elkaar het gesprek aangaan over kwaliteit in de stedelijke omgeving, zegt Willem Sulsters. “Laat ik het hebben over ruimte en woningbouwproducten. Op een gegeven moment is het laaghangend fruit op. Dan heb je nog ergens wat omzettingen gedaan, je bouwt nog half in een geluidszone en je neemt nog ergens wat groen in bezit, je intensiveert iets en je zet nog een gebouw op een ander gebouw. Op een gegeven moment kom je dan echt in een andere fase terecht. We moeten de complexiteit en de samenhang van vraagstukken onder ogen gaan zien en ze allemaal tegelijk en met een samenhangende aanpak oplossen.”

    Slimme oplossingen

    Innovatie ontstaat door het samenbrengen van kennis uit verschillende domeinen, is zijn mening. “Wij opereren uiteindelijk allemaal in de stedelijke omgeving. Slimme oplossingen komen door cross-overs van mensen die uit de comfortzone van hun gelijk in het eigen domein kunnen komen.” Breng de verschillende disciplines dus bij elkaar, is zijn advies. Er moet inzicht zijn in technologie, wetgeving, politiek, sociale kwesties, economische uitdagen en in bedrijvigheid. Maar ook in artificial intelligence, big data en misschien wel inzicht in patronen van virusverspreiding.

    Mindset

    Gebiedsontwikkeling heeft baat bij samenwerking en die samenwerking kan een stuk grootschaliger aangepakt worden dan nu vaak het geval is. Willem is benieuwd naar experimenten waarin we opgaven kunnen combineren. “Neem een theater dat grotendeels leegstaat en kinderklassen die ruimte zoeken.” Een andere mindset door het samenbrengen van meerdere disciplines. “Daarmee krijg je een andere businesscase en die is ingewikkelder, want iedereen heeft zijn eigen eisen en waardeert vooral het eigen voordeel. We zullen moeten inschikken, samenwerken en gunnen, pas dan ontstaat meerwaarde voor ons allemaal.”

    Kwaliteit

    De gesprekken moeten primair gaan over kwaliteit. Iets wat Willem enorm aan het hart gaat: “Het gaat om meer dan bouwen en produceren. Voordat je het weet zit je met welstand in iets wat in de jaren 60/70 heel erg belangrijk was en gaat het alleen maar om esthetica. Er is zoveel meer over kwaliteit te zeggen op het vlak van andere waarden dan alleen belevingswaarde. We moeten dat heel snel gaan doen. We moeten kwalitatieve gesprekken voeren. Dat is wat ik wil. Dat we kwalitatieve gesprekken gaan voeren over kwaliteit en over verschillende waarden. Niet alleen financieel, maar over alle waarden die we kunnen verzinnen. En als we die kunnen kwantificeren, dan wordt het interessant. Want is de ene partij dan bereid om te investeren in de waarde die in het voordeel van iemand anders is?”

    Urban-Innovators

    Het platform van Urban-Innovators leent zich bij uitstek voor dit soort discussies, is zijn mening. Kennis en expertise brengen nieuwe perspectieven en vormen de bron van kwaliteit. “Welk doel dient een stedelijke ontwikkeling die we inzetten? En dan moet het niet alleen gaan over functionaliteit, maar over welke kansen het je biedt voor meerwaarde op de langere termijn.”

    Crisis

    Maar bij het woord transformatie en ‘we moeten’ gaan bij menigeen de nekharen overeind staan. In hoogconjunctuur kunnen we heerlijk produceren, zegt Willem. Maar zonder druk geen kans. “Als een Chinees het begrip crisis schrijft, bestaat dit uit twee tekens: gevaar en kans. Angst remt, maar voert wel de sense of urgency op. Die druk is nodig om kansen te zien. En dan heb je het over waarden, waarbij financiële waarde een effect is dat volgt op termijn.”

    Kansgericht

    Er zal altijd een groep koplopers zijn, maar dat hoeven niet per se de flexibele start-ups te zijn. Willem noemt een Unilever die kiest voor verduurzaming van palmolieproductie en daarmee de spanning opzoekt met korte-termijn-denkende aandeelhouders. Of DSM die kiest voor een duurzaam businessmodel. “Keuze is de mindset op kansgericht.”

    Nog zo’n vastgeroest stigma dat op de schop moet: het verschil tussen bewoners van huur- en koophuizen. “Kijk niet zo gefixeerd naar inkomen, maar meer naar leefstijlen, want leefstijlen van een huurder of koper kunnen gelijk zijn, die vormen de basis voor communities. We praten verkeerd, we moeten er op een andere manier naar kijken.”

    Nog een klein stapje verder, kijkend naar het wereldtoneel. “Wij denken nog steeds in landen en naties, maar het is vooral de big-5 die onze toekomst bepaalt: Google, Amazon, Facebook, Apple en Microsoft.”

    Bouwen en tennissen

    De ruimte is op, dus het is tijd om keuzes te maken. Het is tijd voor nieuwe werkverbanden in het ruimtelijk domein. En Willem heeft tot slot nog een mooi voorbeeld dat dit kan illustreren. Hij vertelt over een tenniswedstrijd die hij ooit zag, waarbij de tennissers speelden met respect voor de tegenstander. Er werd zelfs een duim opgestoken. “Dit ging boven het winnen en verliezen. Het was toptennis, het was een kunstwerk.” En dat is ook een manier om aan onze steden te bouwen.

    Bekijk de vraag van Willem op de Urban-Innovators Linkedin community:

    Ga naar groep

    Lees verder

    Bloggers uitgelicht

    Kirsten Bekkers
    Kirsten Bekkers
    Ruimtelijk onderzoeker conceptontwikkeling
    Jan Nathan Rozendaal
    Jan Nathan Rozendaal
    Burgemeester gemeente Elburg
    Astrid Nienhuis
    Astrid Nienhuis
    Burgemeester gemeente Heemstede
    Andy van den Dobbelsteen
    Andy van den Dobbelsteen
    Hoogleraar Climate Design & Sustainability, fac. Bouwkunde TU Delft