Groene taxonomie en zijn vele tinten groen

    Daniël Poolen
    Senior Sustainability Researcher bij Rabobank

    Groen doen of groen praten. Het verschil is soms lastig te duiden, maar binnenkort moeten bedrijven met de billen bloot. Nieuwe wetgeving over groene taxonomie verplicht grotere bedrijven om hun duurzame effort vanaf 2022 op te nemen in het jaarverslag. Daniël: “Het is een nieuwe taal voor duurzaamheid.”

    Hij is duurzaamheidonderzoeker bij de Rabobank. Een baan waarin al zijn talenten en interesses samenkomen. Daniël Poolen hoorde tijdens zijn studie Industrial Design Engineering bij het kliekje kritische studenten. Het is de tijd van cradle to cradle en de invloed van Victor Papanek. “Hoe kun je op een sociale manier ontwerpen? Rekening houdend met natuur, duurzaamheid, gebruik van materialen, de impact die het heeft, maar ook de verantwoordelijkheid. Want alles wat jij maakt, bepaalt uiteindelijk de verdere levensloop van het product.” 

    Daniël bekijkt dit onderwerp vanuit verschillende invalshoeken. Als ingenieur, journalist en nu als duurzaamheidsonderzoeker. In zijn huidige functie kan hij nog dieper de materie induiken. “Alles valt samen.” 

    Taxonomie

    Dit jaar kwam de EU-taxonomie op, een flinke kluif voor Daniël. Technische experts brachten hun adviesrapport hierover begin maart 2020 uit. Als ingenieur tussen allemaal economen zijn dit cijfers die Daniël herkent. Maar wat wordt nu precies bedoeld met de groene taxonomie? “600 pagina’s die omschrijven wat groen is, waar je aan moet voldoen om groen te zijn en wat geen substantiële bijdrage levert aan het behalen van de milieudoelstellingen van Europa. Wat de EU wil doen, is publieke en private investeringen de groene kant op sturen.” 

    Doelstellingen

    Volgens hem kun je de wet zien als een telefoonboek met daarin allemaal activiteiten voor de vooralsnog zes doelstellingen. Daniël somt ze op: “Klimaatmitigatie, klimaatadaptatie, voorkomen van vervuiling, circulaire economie, gezond houden van het ecosysteem en het duurzaam omgaan met (grondstoffen uit) water.” Het idee is dat financiële instellingen en beursgenoteerde bedrijven met meer dan 500 medewerkers zich richten op één van deze gebieden en er daarbij voor zorgen dat ze de andere doelstellingen geen schade berokkenen. “Niet eendimensionaal”, legt Daniël uit. “Als het gaat om duurzaamheid hoor je vaak: ik heb een auto die geen CO2 uitstoot. Nou, geweldig, maar hoe zit het eigenlijk met al die andere milieudoelstellingen, zoals de circulaire economie. Worden de grondstoffen in jouw auto optimaal gebruikt en uiteindelijk gerecycled?” 

    Werkstroom

    Groene taxonomie is geen verzoek, het is een moeten. “Je moet laten zien welk deel van de activiteiten als bedrijf in lijn is met de taxonomie.” Om dat te realiseren, moet je een werkstroom optuigen waar veel data mee gepaard gaat. Oftewel, een enorme administratieve last – dat ziet de EU ook in. Bekijk je het van de positieve kant, dan biedt dit werkgelegenheid. 

    Wat wordt er dan zoal van je verwacht? Daniël komt met het voorbeeld van een windturbine. “Je moet laten zien dat je bij windmolens de windturbinebladen op een goede manier recyclet. Dat moet je kunnen aantonen, dat je dat in een plan hebt liggen binnen jouw bedrijf.” Huiswerk voor bedrijven dus. 

    Versnelling

    Het leuke is dat veel doorsijpelt naar kleinere bedrijven. Iets wat je volgens Daniël nu al ziet gebeuren. “Een fietsproducent kan tegen een aluminiumbedrijf zeggen: Ik wil alleen nog groen aluminium van jou.” Dat zwaaien met de groene taxonomie kan zorgen voor een versnelling. “Taxonomie zet echt een nieuwe taal neer voor duurzaamheid en die is veel rijker.” 

    Mega-concreet

    Deze wetgeving komt natuurlijk niet uit de lucht vallen. Het klimaatakkoord van Parijs ligt hieraan ten grondslag en wordt nu mega-concreet gemaakt. Zo mag energieproductie – ongeacht type installatie – nog maar 100 gram CO2 per kilowattuur uitstoten. En dit gaat elk jaar naar beneden, totdat we uitkomen bij het magische getal nul in 2050.

    Groen is niet zwart-wit

    De wet is rigide en vraagt om investeringen. Want je weet wat je hebt en waar je naartoe moet. “Volg je het pad naar 2050 niet, dan kun je jezelf niet groen noemen.” Maar er is nog wel een verschil tussen groen en groen. “Er zijn verschillende tinten groen en iets wat niet groen is, is niet per se slecht.” Zo zwart-wit is het dus ook weer niet. 

    Kernenergie groen?

    Wel fout is bruine taxonomie, daar wordt nu onderzoek naar gedaan. Met bruin wordt bedoeld dat je geen bijdrage levert en niet kunt afbouwen naar bijvoorbeeld geen CO2-uitstoot. En waar je dan aan moet denken, dat levert nu vooral veel discussie op. “Kernenergie staat niet in die lijst. Het Joint Research Centre van de EU doet daar nu onderzoek naar. Kan kernenergie als groen bestempeld worden? Kan het geen significante schade doen aan andere milieudoelstellingen? Daar zit natuurlijk ook druk op van de andere EU-landen die wat meer in de kernenergie zitten, zoals Frankrijk. Tuurlijk, er wordt gelobbyd, maar er wordt ook goed gecontroleerd. Je moet wel met goede argumenten komen om te tornen aan technisch advies.” 

    Boost

    Terug naar de groene taxonomie. Die is bijzonder positief in het kader van de milieudoelstellingen, maar wel spannend voor bedrijven, want je moet laten zien hoe ver je bent. “Je kunt bedrijven vergelijken en daar moeten bedrijven aan wennen.” Maar de nood is hoog, het zojuist uitgebrachte UNEP Emissions Gap Report 2020 laat zien dat de wereld qua CO2-uitstoot niet op de goede weg is. We dringen de CO2 niet voldoende terug om op het pad te zijn onder die 2 graden. “Er moet wat gebeuren en dit kan een boost geven.”

    Bonus

    En een financiële prikkel kan natuurlijk ook helpen. Groen betekent dat je interessant bent voor beleggingsfondsen. Groene beleggingen zijn in trek. Daniël: “Nog meer bonus die je kunt krijgen: meer kapitaal, rentekorting.” Maar hoe dit precies uit gaat werken, dat wordt deels overgelaten aan de markt. 

    Een derde

    De 600 pagina’s die nu geschreven zijn, zijn slechts een derde van het geheel. Klimaatmitigatie en -adaptatie zijn volledig uitgedacht en uitgekauwd, maar dit moet van elke milieudoelstelling per activiteit verwerkt worden. De technische criteria voor de overige vier volgen dus nog. En daarna volgt er hoogstwaarschijnlijk ook nog de sociale taxonomie, gericht op onder meer diversiteit en inclusiviteit. 

    Rapportageplicht

    De deadline voor het eerste gedeelte is eind 2020. “Wij zijn druk aan het kijken hoe het werkt, hoe moet je het toepassen, hoe ga je om met data-vraagstukken en wat kunnen we betekenen voor onze klanten?” Zijn tip: spreek met je bank af om te kijken wat dit voor jou en jouw bedrijf betekent. “Zorg dat het voorbereidende werk gedaan is. Heb ik economische activiteiten die hierbinnen kunnen vallen en moet ik me ergens op voorbereiden? Zorg voor kennis, zorg dat je het snapt en zorg dat je een team binnen je bedrijf hebt dat de werkstroom stroomlijnt. Vragen en onduidelijkheden weerhouden je straks niet van de plicht om te rapporteren.” 

    Vraag: In hoeverre weten mensen af van de groene taxonomie? 

     

    Op de hoogte blijven van interessante verhalen van professionals? Meld je dan aan bij de community.

    Aanmelden community

     

    Lees verder

    Bloggers uitgelicht

    Kirsten Bekkers
    Kirsten Bekkers
    Ruimtelijk onderzoeker conceptontwikkeling
    Daniël Poolen
    Daniël Poolen
    Senior Sustainability Researcher at Rabobank
    Astrid Nienhuis
    Astrid Nienhuis
    Burgemeester gemeente Heemstede
    Andy van den Dobbelsteen
    Andy van den Dobbelsteen
    Hoogleraar Climate Design & Sustainability, fac. Bouwkunde TU Delft