Een community als cadeau

    Michiel Brouwer
    Zelfstandig Stedenbouwkundige bij MBDSO

    Stedenbouwkundige Michiel Brouwer breekt een lans voor de Community of Practice. Ideaal voor ambtenaren die zich een nieuw vakgebied eigen moeten maken, zegt hij. Want in zo’n community leren ze actief van elkaar en met elkaar – en dus met grote impact.

    Als kind deed Michiel Brouwer op vakantie niets liever dan vanaf een berghelling een dorpje in het dal bestuderen – om het daarna met LEGO na te bouwen. Op de middelbare school was hij geïntrigeerd door de vraag hoe mensen eigenlijk leren. Nu werkt hij als stedenbouwkundig adviseur en gastdocent aan de TU Delft, én sinds 2015 als facilitator van de Community of Practice Klimaatadaptatie Zuidelijke Randstad. “Zo terugkijkend komen mijn twee oude fascinaties in de Community of Practice inderdaad mooi bij elkaar,” zegt Michiel. “Nog mooier is om te zien dat deze manier van samen leren echt goed werkt.”

    Eenpitters

    Terug naar het begin. In 2014 ondertekenden overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven en financiële instellingen uit heel Nederland het convenant klimaatbestendige stad. De ambitie: in 2020 werken we altijd klimaatadaptief en in 2050 is heel Nederland klimaatadaptief ingericht. Michiel: “De gemeente Delft en Hoogheemraadschap Delfland realiseerden zich toen dat de betrokken ambtenaren binnen hun organisaties vaak eenpitters waren en dat men onderling weinig van elkaar wist. Ze klopten bij mij aan, als externe partij, om die ambtenaren bij elkaar te brengen.”

    Community of Practice

    In 2010 had Michiel anderhalf jaar meegedaan met een Community of Practice op het gebied circulariteit en Cradle to Cradle. “De begeleiders Cees Anton de Vries en Lidwien Reyn hebben me toen heel erg geïnspireerd. Het concept van zo’n praktische leergemeenschap was hier toen nog nieuw. In 2015 dacht ik meteen dat zo’n Community of Practice perfect zou zijn voor deze pionierende groep ambtenaren in Zuid-Holland. Het levert praktisch toepasbare nieuwe kennis en een sterker netwerk op.”

    Aan het werk

    In de Community of Practice Klimaatadaptatie Zuidelijke Randstad komen sinds 2015 ongeveer dertig ambtenaren vier keer per jaar een halve dag samen. Een sessie bevat altijd drie onderdelen: nieuwe kennis opdoen; ervaringen delen en die vertalen naar het eigen werk; netwerk versterken. Michiel: “Mijn rol is onder meer om die actieve insteek te bewaken. Het is in onze groep niet een kwestie van luisteren naar een verhaal, een paar vragen stellen en dan klaar. Mensen gaan actief met elkaar aan het werk. Daardoor hebben de sessies meer impact.”

    IMG_0398 kopie

    Ontwikkeling

    Zes jaar later bloeit de community nog steeds. Wat is het geheim van het succes? Michiel: “In de eerste plaats afwisseling. Met nieuwe werkvormen, wisselende locaties in de regio, af en toe een rondleiding tijdens de pauze. En vanaf 2018 doe ik de begeleiding samen met Rinske Wessels. Zij is bouwkundige, gespecialiseerd in dialoogvormen. En de community moet meegroeien met de ontwikkeling van de deelnemers. Zo stelden we begin 2019 vast dat er behoefte was aan verdieping. In dat jaar gingen we dus tijdens een aantal sessies in kleinere groepen van 7 of 8 mensen intensief aan de slag met bepaalde thema’s, bijvoorbeeld de relatie tussen stad en land, de stad als spons, meer groen in de openbare ruimte.”

    Veiligheid

    Een cruciaal element van de Community of Practice is veiligheid, stelt Michiel. “Mensen leren het best in een combinatie van voldoende uitdaging en een gevoel van veiligheid. Het eerste bereik je met actuele nieuwe kennis. Veiligheid ontstaat door onderling vertrouwen en een informele, gezellige sfeer waarin mensen even niet bezig hoeven te zijn met targets. Ook de samenstelling van de groep is van belang. Er zitten bijvoorbeeld geen ondernemers in, want dan zouden ambtenaren minder vrij kunnen praten vanwege de leverancier-klantrelatie. De Community of Practice is een soort vrijplaats, waarin je optimaal kunt leren.”

    Netwerken

    Het netwerk is voor Michiel een cruciaal onderdeel van de Community of Practice. “We hebben een open inschrijving, maar er is een vaste groep die regelmatig terugkomt. Mensen kunnen elkaar daardoor inmiddels gemakkelijk vinden voor samenwerking of tips. Bijvoorbeeld over hoe je als klimaatambtenaar vooruitgang kunt boeken door aan te sluiten bij rioolonderhoud. Mensen geven dit ook zelf aan. Onlangs zei een van de deelnemers dat de community ‘een ontzettende boost gaf aan de onderlinge samenwerking’. Dat vond ik geweldig om te horen.”

    COVID-19

    De community is ook in coronatijd doorgegaan, uiteraard online, en in een andere vorm en frequentie. “We hadden klimaatcafé’s, waarin we elkaar elke maand in een uur bijpraatten over een actueel onderwerp zoals bodemdaling. Daarnaast online-sessies van twee uur met breakout rooms voor grotere onderwerpen, bijvoorbeeld een vergelijking van de klimaatstrategieën van verschillende Zuid-Hollandse overheden.”

    Cadeautje

    In de ogen van Michiel is een Community of Practice ideaal voor ambtenaren die een nieuw vakgebied in de vingers moeten krijgen en daarin een netwerk opbouwen. “Gemeentes hebben ontzettend veel taken, dus een ambtenaar is op zijn terrein vaak op zichzelf aangewezen. En zeker bij een nieuw kennisgebied heb je anderen nodig om je daarin te ontwikkelen. Bij klimaatopgaven, het sociale domein, energietransitie. Voor een medewerker is deelname aan zo’n community echt een cadeautje.”

     

    Vertel je verhaal

     

    Lees verder

    Bloggers uitgelicht

    Kirsten Bekkers
    Kirsten Bekkers
    Ruimtelijk onderzoeker conceptontwikkeling
    Daniël Poolen
    Daniël Poolen
    Senior Sustainability Researcher at Rabobank
    Astrid Nienhuis
    Astrid Nienhuis
    Burgemeester gemeente Heemstede
    Andy van den Dobbelsteen
    Andy van den Dobbelsteen
    Hoogleraar Climate Design & Sustainability, fac. Bouwkunde TU Delft